Lëvizja studentore në Serbi po përgatitet të nisë bisedimet për formimin e qeverisë së re pas fitores në zgjedhjet parlamentare që i dhanë fund 14-vjeçarit dominim të Partisë Progresiste Serbe të Aleksandar Vuçiçit. Megjithatë mbetet e paqartë se kush do të drejtojë ekzekutivin, pasi lista e studentëve funksionon mbi parimin e vendimmarrjes kolektive dhe nuk ka një lider të vetëm.
Sipas The Guardian, rezultatet paraprake i japin Listës së Studentëve 53% të votave dhe 141 nga 250 mandatet në parlament, ndërsa Partia Progresiste Serbe (SNS) ka rreth 39% të votave dhe 103 vende. Fitorja pason protesta afro dyvjeçare kundër qeverisë, të shkaktuara nga shembja e tendës së stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, ku vdiqën 16 persona, ngjarje që nxiti pakënaqësi publike dhe protesta kundër korrupsionit dhe mungesës së përgjegjësisë institucionale.
Lëvizja përballet me sfidën e kalimit nga mobilizimi qytetar drejt drejtimit të institucioneve shtetërore. Lista përfshin akademikë, mjekë, aktorë dhe profesionistë të ndryshëm, shumë prej tyre pa përvojë të mëparshme në qeverisje. Mes emrave të përmendur është ish-guvernatori i Bankës Qendrore, Dejan Šoškić, si një nga kandidatët e mundshëm për kryeministër, por nuk ka vendim përfundimtar. Përfaqësuesit thonë se vendimet do të merren përmes konsultimeve të gjera dhe jo nga një grup i vogël drejtuesish, çka mund ta vështirësojë përzgjedhjen e kryeministrit dhe ministrave.
Programi i Listës së Studentëve fokusohet në luftën kundër korrupsionit, rikthimin e shtetit të së drejtës dhe forcimin e pavarësisë së institucioneve. Synimet përfshijnë depolitizimin e sistemit gjyqësor, reformimin e policisë, rritjen e pluralizmit mediatik dhe transparencën mbi kontratat publike dhe financat shtetërore. Po ashtu propozohet kufizimi i emërimeve politike në ndërmarrjet shtetërore dhe krijimi i mekanizmave më të pavarur për mbikëqyrjen e shpenzimeve publike. Zbatimi i këtyre reformave pritet të përballet me vështirësi për shkak të zyrtarëve të emëruar gjatë qeverisjes së mëparshme.
Sipas procedurave kushtetuese, parlamenti i ri duhet të mblidhet brenda 30 ditëve nga shpallja e rezultateve, ndërsa nis afati 90-ditor për formimin e qeverisë. Fitorja me shumicë i jep Listës mundësinë të formojë qeverinë pa aleatë nëse rezultatet përfundimtare e konfirmojnë shpërndarjen e mandateve. Në Serbi pritet edhe një garë presidenciale deri më 27 dhjetor, pasi Vuçiç la postin e presidentit për t’u përfshirë në garën parlamentare.
