Sistemi kritik i rrymave të Atlantikut (Amoc) ka më shumë gjasa të pësojë kolaps sesa ishte menduar më parë, sipas një hulumtimi të ri që sugjeron se modelet klimatike që parashikojnë ngadalësim të madh janë më realistët. Shkencëtarët e kanë quajtur këtë zbulim “shumë shqetësues”, pasi një kolaps do të kishte pasoja katastrofike për Evropën, Afrikën dhe Amerikën.
Amoc, i cili është në nivelin më të dobët për 1,600 vjet për shkak të krizës klimatike, ka treguar shenja paralajmëruese të një pike kthese që nga viti 2021. Hulumtimi kombinon vëzhgimet e oqeanit me modelet për të përcaktuar besueshmërinë e tyre, duke zbuluar një ngadalësim prej 42% deri në 58% deri në vitin 2100, duke rritur rrezikun e kolapsit.
Ky sistem është përgjegjës për transportimin e ujit tropikal të ngrohur në Evropë dhe Arktik, dhe një kolaps do të shkaktonte ndryshime drastike në klimë, duke përfshirë dimra ekstremë në Evropën Perëndimore dhe rritje të niveleve të deteve. Dr. Valentin Portmann, udhëheqësi i hulumtimit, theksoi se Amoc po bie më shumë se sa pritej, duke e afruar atë me një pikë kthese.
Profesori Stefan Rahmstorf, i cili ka studiuar Amoc për 35 vjet, shprehu shqetësimin se mund të kalojmë këtë pikë kthese në mesin e këtij shekulli, duke e rritur rrezikun e kolapsit nga 5% në më shumë se 50%. Ai theksoi se ndryshimet dramatike në klimë kanë ndodhur në të kaluarën kur Amoc ka kaluar në një gjendje tjetër.
Ngadalësimi i Amoc po ndodh për shkak të rritjes së temperaturave të ajrit në Arktik, që e pengon ftohjen e ujit dhe ndikon në densitetin e tij. Hulumtimi, i botuar në revistën Science Advances, eksploroi katër mënyra të ndryshme për të përdorur vëzhgimet reale për të vlerësuar modelet, duke zbuluar se një metodë e quajtur regresioni i kreshtës dha rezultatet më të mira.
Rahmstorf paralajmëroi se ngadalësimi mund të jetë edhe më i madh se sa parashikohet, për shkak të ndikimeve të ujit të shkrirë nga akulli i Groenlandës. Ai e përshkroi këtë situatë si një faktor shtesë që do të përkeqësonte realitetin e ngadalësimit të Amoc.
