Shoqata e avokatëve shqiptaro-britanikë (BALA), në bashkëpunim me Inspektorin e Lartë të Drejtësisë (ILD), organizoi një bashkëbisedim me juristë nga diaspora shqiptare gjatë Samitit të IV të Diasporës në Tiranë. Takimin e mikpriti Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani; morën pjesë edhe Kryetari i Këshillit të Lartë Gjyqësor, Ilir Rusi, dhe Prokurori i Përgjithshëm, Olsian Çela. Diskutimi, i moderuar nga kryetarja e BALA-s, Brikena Muharremi, u përqendrua te “Reforma në drejtësi në Shqipëri dhe kontributi i diasporës shqiptare për shtetin e së drejtës”.
Metani theksoi detyrimin e institucioneve për të pasur marrëdhënie të njëjta me shqiptarët jashtë vendit si me qytetarët brenda vendit. Në prezantimin e funksioneve të ILD-së ai theksoi se themeli i punës është gjetja e balancës mes përgjegjshmërisë së magjistratëve dhe respektimit të pavarësisë së tyre, duke nënvizuar se kontrolli nga ILD nuk është çështje emocionesh, por një detyrim ligjor. Sipas tij, është thelbësore që gjyqtarët dhe prokurorët të ndiejnë se puna e tyre kontrollohet në mënyrë kushtetuese.
Prokurori i Përgjithshëm Olsian Çela vlerësoi takimin dhe theksoi domosdoshmërinë që profesionistët e diasporës të kuptojnë shërbimin e prokurorisë dhe të kenë një perceptim të drejtë mbi punën e tij. Ai përmendi transformimin e thellë të sistemit pas reformës në drejtësi, pritshmëritë e larta të publikut dhe sfidën afatgjatë të menaxhimit të sistemit, veçanërisht për shkak të decentralizimit dhe pavarësisë së prokurorëve.
Juristët nga Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania dhe Zvicra shprehën interes për mundësi konkrete kontributi në Shqipëri. Metani njoftoi se dy studentë të drejtësisë nga Londra do të kryejnë praktikë në ILD në qershor, ndërsa tri kërkesa të tjera janë në shqyrtim; institucioni pranon kontribute për punësim sipas legjislacionit dhe për angazhime konsulence ose studimore. Rusi deklaroi se dyert e KLGJ janë të hapura për profesionistët sipas kritereve ligjore dhe për studentët për mundësi praktike, dhe se KLGJ ka shpallur thirrje për lehtësues dhe trajnues për administratën gjyqësore në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë.
Të tre drejtuesit theksuan se pritshmëritë e larta për rritjen e besimit publik mbeten një sfidë, por vendimmarrja duhet të bazohet në zgjidhje të qëndrueshme dhe të mbështetura në ligj. Artur Metani vuri në dukje: “Reforma në drejtësi ka ndërtuar një arkitekturë të re të ndarjes së pushteteve, duke garantuar njëkohësisht pavarësinë dhe mekanizmat e kontrollit. Një element i rëndësishëm për besimin publik është pikërisht kjo arkitekturë, ku institucionet kontrollojnë njëra-tjetrën. Në këtë kuptim, Inspektori i Lartë i Drejtësisë nuk është një autoritet absolut, pasi vendimet e tij mund të ankimohen dhe kontrollohen nga Këshillat. Nga ana tjetër, vendimet e Këshillave i nënshtrohen kontrollit nga trupat gjyqësore të apelimit, ndërsa vetë Këshillat kontrollohen nga ILD. Kështu, e gjithë struktura e reformës mbështetet mbi parimin e ndarjes së pushteteve, por edhe mbi kontrollin dhe balancën ndërmjet tyre.”
