Rezultatet e Programit për Vlerësimin Ndërkombëtar të Nxënësve, PISA 2025, që matin aftësinë e 15-vjeçarëve për të zbatuar njohuritë në lexim, matematikë dhe shkenca në situata të jetës reale, tregojnë një rënie të rëndë të performancës në disa nga sistemet arsimore më të njohura të Europës. Sipas The Guardian, në Francë, Gjermani dhe Holandë rezultatet kanë shënuar nivelet më të ulëta të regjistruara ndonjëherë, ndërsa Finlanda, për dekada e konsideruar si model suksesi në arsim, ka pësuar rënie të ndjeshme. Ndërkaq, Mbretëria e Bashkuar duket se në masë të madhe ka shmangur këtë prirje negative.
Tani rezulton se në Francë, Gjermani, Holandë dhe Finlandë pothuajse një në tre 15-vjeçarë nuk zotëron nivelin bazë të aftësive funksionale në lexim dhe matematikë. Ekspertët të cilët komentojnë këto shifra vënë në dukje se pandemia dhe humbjet e të nxënit gjatë saj e kanë përshpejtuar këtë rënie, por nënvizon se problemet kanë qenë të pranishme më herët dhe janë më të thella se efektet afatshkurtra të krizës shëndetësore.
Në shpjegimin e zbritjes së performancave përmenden një sërë faktorësh strukturalë dhe kulturorë. Mungesa kronike e mësuesve cilësohet si një problem që dobëson mësimdhënien dhe mund të ndikojë në cilësinë e nxënies së bazës. Ndryshimet e përsëritura të kurrikulave përmenden si faktor që ka lënë pas dore të mësuarat bazë, duke sjellë mungesë konsistence në programet që synojnë ndërtimin e aftësive të lexim-lidhura dhe matematikore. Pabarazitë sociale po ashtu kontribuojnë në performancën e ulët; ndarja gjithnjë e më e madhe e nxënësve sipas prejardhjes socio-ekonomike është një faktor që paraqet sfida për barazinë në arsim.
Një shqetësim i veçantë lidhet me ndikimin e përdorimit intensiv të telefonave inteligjentë dhe rrjeteve sociale: ekspertët thonë se kjo ka ulur përqendrimin dhe ka zëvendësuar leximin e thelluar me konsum të shpejtë të përmbajtjeve në ekran. Gjithashtu, motivimi i nxënësve për të mësuar raportohet se ka rënë ndjeshëm, duke shtuar vështirësitë për përmirësim të rezultateve. (Top Channel)
