Një përplasje e fortë politike po ndodh në Iran mbi mënyrën se si duhet të përfundojë lufta me SHBA-në dhe Izraelin: një krah kërkon marrëveshje dhe diplomaci, tjetri kërkon vazhdimin e përballjes, duke parë qëndrueshmërinë e regjimit si fitore. Artikulli rikthen edhe përvojën historike të Luftës Iran-Irak: më shumë se katër dekada më parë, pas vështirësive kundër Irakut të Saddam Husseinit, mijëra trupa të reja iraniane nisën një ofensivë të befasishme. Në vend që të konsolidonte fitoren, lideri suprem atëherë, ajatollah Ruhollah Khomeini, kërkoi më shumë, synonte rrëzimin e diktatorit irakian dhe dërgimin e një mesazhi për koston e një sulmi ndaj Iranit. Vendimi i Khomeinit e shndërroi konfliktin në një luftë gjashtëvjeçare me qindra mijëra viktima dhe ndikim historik në formësimin e shtetit modern iranian.
Sot dilema është e ngjashme: a duhet Irani të vazhdojë përballjen apo të kërkojë një marrëveshje? Në Teheran janë formuar dy kampe të dukshme pas gjashtë muajsh lufte. Kampi pragmatist, i udhëhequr nga presidenti Masoud Pezeshkian, kryetari i Parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf dhe ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, mbështet një marrëveshje përfundimtare me Uashingtonin. Argumenti i tyre është se ekonomia iraniane është goditur rëndë, infrastruktura dëmtuar dhe presioni ekonomik e detar amerikan po vështirëson situatën; një marrëveshje do të lehtësonte krizën, do të reduktonte izolimin ndërkombëtar dhe do të forconte mbijetesën e Republikës Islamike. Pezeshkian ka thënë se lufta duhet të përfundojë në një moment dhe se tani, ndërsa Irani është ende në një pozicion relativisht të fortë, do të ishte më mirë të arrihej marrëveshja.
Në anën tjetër janë hardlinerët konservatorë që kundërshtojnë çdo marrëveshje, duke e parë SHBA-në si aktor të pabesueshëm dhe duke përdorur përvojat e mëparshme – veçanërisht marrëveshjen bërthamore të vitit 2015, të braktisur nga Donald Trump – si argument kundër negociatave. Ata besojnë se vazhdimi i rezistencës mund ta lodhë kundërshtarin dhe të dobësojë pozicionin amerikan. Përçarjet shtrihen brenda qeverisë: hardlinerët akuzojnë pragmatistët se tepruar shfaqin krizën ekonomike për të krijuar presion publik dhe se mund të përgatisin ndryshime të dhunshme politike.
Strategjia e paparashikueshme e presidentit amerikan, mesazhet kontradiktore të Trumpit dhe frika se negociatat mund të jenë koha për një sulm tjetër po forcojnë argumentet e hardlinerëve. Lideri suprem Mojtaba Khamenei ka mbajtur heshtje publike, që analistët vlerësojnë se mund të jetë e qëllimshme për të shmangur dëmtimin e autoritetit. Përfundimi i luftës mund të varet nga ky debat i brendshëm: nëse pragmatistët bindin udhëheqjen, lufta mund të përfundojë; nëse dominojnë hardlinerët, Irani mund të zgjedhë një konflikt të zgjatur. Beteja për paqen paraqitet si vendimtare për të ardhmen e Republikës.
