Kur një armë kushton sa një makinë e përdorur dhe fluturon dy mijë kilometra, gjeografia pushon së qeni mburojë, dhe kjo i ndryshon llogaritjet e çdo vendi të NATO-s. Një dron rus që u rrëzua në një ndërtesë dhjetëkatëshe në Galati të Rumanisë, kilometra larg frontit ukrainas, tregoi se lufta me dron nuk ndalet në kufi.
Dronët Shahed janë bërë arma kryesore e Rusisë që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës në shkurt 2022. Ato lëshohen me qindra brenda një nate dhe përdoren për të goditur objektiva ushtarake, zona të populluara, objekte energjitike dhe infrastrukturë civile. Logjika e përdorimit nuk është vetëm shkatërrim, por edhe rraskapitje: kur fluturojnë dhjetëra dronë së bashku, mbrojtja detyrohet të shpenzojë raketa të shtrenjta për t’i rrëzuar dhe në një moment rezervat mbarojnë.
Në Ukrainë këto dronë shpesh quhen “moped” për shkak të ulërimës karakteristike, të thellë, që dëgjohet pak para shpërthimit — një tingull që banorët e Kievit, Odesës dhe tani Galatisë e kanë mësuar ta kenë frikë.
Geran-2 është versioni vendas rus i Shahed-136 iranian: një dron njëpërdorimësh, i quajtur në gjuhën ushtarake “dron kamikaz”, që fluturon drejt objektivit dhe shpërthen mbi të. Moska ngriti linja prodhimi vendase në vitin 2023, në një fabrikë në Tatarstan, dhe pasi prodhimi u bë çështje e brendshme, sulmet u rritën ndjeshëm — më shumë dronë në një natë sesa ishin përdorur më parë në muaj.
Karakteristikat shpjegojnë pse taktika funksionon: Geran-2 fluturon relativisht ngadalë, rreth 180 km/orë, por mund të arrijë distanca deri në 2,000 km dhe të mbajë rreth 50 kilogramë eksploziv. Në krahasim me raketat balistike dhe ato të tjera, që udhëtojnë shumë më shpejt dhe kanë fuqi më të madhe, droni duket i ngadaltë dhe i dobët, por kushton midis 25,000 dhe 40,000 euro — një pjesë e kostos së një rakete me vlerë miliona euro. Në një luftë rraskapitjeje, ky raport kosto-përfitim është kryesor për Rusinë.
