Komisioni Evropian ka propozuar që shtetasit ukrainas në moshë për shërbim ushtarak të përjashtohen nga statusi i mbrojtjes së përkohshme në BE. Disa shtete anëtare, si Gjermania dhe Austri, kanë dhënë mbështetje për këtë propozim, dhe edhe Ukraina e ka kërkuar, sipas Komisionit. Komisioneri i BE-së për Çështjet e Brendshme, Magnus Brunner, shpjegoi se propozimi parashikon që të sapoardhurve, të cilëve sipas ligjit ukrainas u ndalohet të largohen për shkak të detyrimeve të tyre ushtarake, të mos u jepet mbrojtje e përkohshme.
Statusi i mbrojtjes, i vendosur që nga marsi 2022 për qytetarët ukrainas të detyruar të largohen për shkak të luftës, parimisht do të mbetet në fuqi, por mund t’i vendosen kushte të reja. Ky status është një masë e përkohshme dhe, ndryshe nga procedura e azilit, nuk parashikon një shqyrtim individual të çdo rasti. Propozimi është formuluar gjinorësisht neutral, por praktika pritet ta aplikojë veçanërisht për burrat ndërmjet moshës 23 dhe 60 vjeç. Ndryshimi nuk pritet të vlejë për ukrainasit që tashmë ndodhen në BE dhe do të hyjë në fuqi vetëm pasi ta miratojë zyrtarisht Këshilli i BE-së dhe të publikohet në Gazetën Zyrtare.
Sipas Eurostat, më 31 mars, 4,33 milionë ukrainas kishin këtë status në BE; rreth 1,3 milionë (29,4%) në Gjermani, pak më shumë se 950.000 (22,2%) në Poloni dhe rreth 380.000 (8,8%) në Çeki. Pak më shumë se një e katërta e tyre janë burra të rritur ukrainas.
Këshilli i Evropës, përmes komisionerit për të Drejtat e Njeriut Michael O’Flaherty, kritikoi propozimin, duke shprehur shqetësim për “presionin në rritje për t’i ndërprerë para kohe masat e mbrojtjes së përkohshme” dhe për kufizimin e aksesit për burrat në moshë për shërbim ushtarak, dhe kërkoi “më shumë solidaritet, dhe jo më pak.” BE-ja justifikon propozimin me kërkesën e Ukrainës dhe me faktin se vendosja e detyrimeve ushtarake nga ana e saj është legjitime; propozimi është koordinuar me shtetet anëtare.
Ministri i Brendshëm gjerman Alexander Dobrindt tha se mbështet përjashtimin, por se të prekurit mund të kërkojnë ende azil. Austria është “shumë fort” pro, ndërsa ministri i Estonisë Igor Taro është skeptik dhe preferon zgjatjen e direktivës në formën aktuale dhe bisedime të mëtejshme me Ukrainën. Teksti kujton se për meshkujt ukrainas në parim vlen ndalesa e daljes nga 23 deri në 60 vjeç; ata janë të detyruar për shërbim ushtarak nga 18 vjeç, por mund të thirren për shërbim lufte nga 25 vjeç. Diskutimi ka qenë në vazhdim, me zëra politikë që kërkojnë që të rinjtë të mos lejohen të largohen për t’u kthyer dhe shërbyer në Ukrainë.
