Diaspora shqiptare është e vetmja në botë që nuk i jepet pasaporta sipas kombësisë. Shtetet e tjera, si Gjermania, Italia, dhe Greqia, e njohin të drejtën e shtetësisë përmes parimit “jus sanguinis”, që do të thotë se shtetësia merret nga prindërit. Në shumë gjuhë, fjalët kombësi dhe shtetësi janë të njësuara. Shqiptarët në diasporë, megjithëse kanë disa pasaporta, nuk e kanë pasaportën shqiptare, duke ngritur pyetje mbi identitetin e tyre si diasporë shqiptare.
Ka raste si në Bullgari, ku shumë shqiptarë në Shqipëri kanë marrë pasaporta bullgare për shkak të lidhjeve të tyre historike. Kjo ngre shqetësimin se pse diaspora shqiptare nuk kërkon të njehët nga Shqipëria përmes shtetësisë dhe pasaportës, duke u mbështetur në lidhjen e gjakut dhe etnisë. Në vitin 2011, kërkesa për një projektligj që do të mundësonte pasaportat për çdo shqiptar dështoi, me Ramën dhe Berishën që ishin kundër, ndoshta për arsye elektorale.
Një Shqipëri me 3 milion banorë nuk ka peshë gjeopolitike, ndërsa një Shqipëri me 20 milion shqiptarë do të ndryshonte balancat rajonale. Pavarësisht përfitimeve, Shqipëria duhet të respektojë të drejtat e çdo shqiptari me prindër shqiptarë dhe t’u njohë të drejtën e shtetësisë. Pasaporta shqiptare nuk duhet të jetë një produkt i preferencave qeveritare.
Një rast i fundit ishte dhënia e pasaportës kryetarit të Bashkisë së New York-ut, Eric Adams, si shenjë mirënjohjeje për diasporën shqiptare. Megjithatë, është ironike që 100.000 shqiptarë në New York nuk e kanë të njohur të drejtën e pasaportës. Diaspora shqiptare vazhdon të ndjehet e braktisur nga një shtet që nuk i mbron interesat dhe identitetin e saj, duke e bërë atë të duket si një grup që nuk e ka emrin shqiptar të njohur.
