Pesë vjet sundim taliban kanë sjellë për afganët rënie të të drejtave të njeriut, ulje page dhe përkeqësim të kushteve të jetesës. Ndërsa dhuna ndërfraksionale dhe shpërthimet e bombave janë reduktuar, vendi përballet me një krizë të thellë ekonomike dhe një emergjencë humanitare që ka lënë miliona njerëz të varur nga ndihmat. Izolimi ndërkombëtar është i gjerë, kryesisht për shkak të politikave të talibanëve ndaj grave dhe vajzave, të cilat kanë ndërprerë rrjedhën e fondeve të huaja dhe kanë kufizuar pjesëmarrjen e tyre në jetë publike.
Afganët nga sektorë të ndryshëm – pronarë biznesesh, shitës, transportues dhe punëtorë me pagesë ditore – raportojnë rënie të të ardhurave dhe tkurrje të mundësive ekonomike. Një taksist në Kabul përshkruan vështirësitë financiare gjatë pesë viteve të fundit dhe dëshirën për një jetë të ndershme me ushqim në tryezë. Raporti i Bankës Botërore (prill 2025) nënvizon se varfëria, pasiguria ushqimore dhe kequshqyerja mbeten sfida urgjente; papunësia e lartë dhe kufizimet ndaj grave rëndojnë jetesën. Vetëm 3% e vajzave janë të regjistruara në arsimin e mesëm, duke krijuar perspektivë varfërie dhe varësie për një brez të tërë grave të reja.
Talibanët kanë rivendosur qetësi relative dhe kanë shpërqendruar institucionet demokratike, duke centralizuar vendimmarrjen tek liderët e tyre, kryesisht rreth Mullah Hebatullah, i cili ka nxjerrë dekrete pa një plan gjithëpërfshirës për qeverisje dhe prosperitet ekonomik. Qendra e fuqisë është zhvendosur nga Kabuli në Kandahar, dhe pushteti është përqendruar në udhëheqës dhe komandantë talibanë, kryesisht me prejardhje pashtune. Analistët shprehin se lëvizja nuk ka një model të qartë qeverisës dhe refuzon ndihmën ndërkombëtare, çka përkeqëson kapacitetin për të menaxhuar sfidat e shekullit XXI.
Ka shenja të rritjes së rezistencës së armatosur, me raporte për grupe kundër talibanëve në provinca si Badakhshan, si dhe për valë krimi, ekzekutime pa gjyq dhe zhdukje me forcë. Talibanët po përpiqen gjithashtu të krijojnë hapësirë diplomatike ndërkombëtare për të tërhequr ndihma dhe investime; ekonomia ra nga rreth 20 miliardë dollarë në 2020 në pak mbi 14 miliardë në 2021, me rimëkëmbje të lehtë të ndihmuar nga remitancat. Rusia ka njohur zyrtarisht qeverinë talibane; ka kontakte edhe me Kinën, Indinë, Emiratet dhe disa vende të Azisë Qendrore. Një vizitë delegacioni në Bruksel u cilësua si hap drejt “normalizimit gradual”, por asnjë vend i BE-së nuk duket i gatshëm ta njohë zyrtarisht autoritetin. Analistët vlerësojnë se talibanët do të bllokojnë përpjekjet për një proces politik gjithëpërfshirës për të qëndruar në pushtet.
