Sa herë që autori shkon në Jug ndalet pranë krojeve të vjetra, vende të heshtura ku uji gurgullonte lehtë dhe ku dikur pushonin karvanet: udhëtarët shuanin etjen, kuajt pinin në hauz dhe njerëzit shkëmbenin lajme e mendime. Krojet, të vendosura në male, në gryka rrugësh e pranë urave, ishin të gdhendura me kujdes, me rrapa e blinjerë mbjellë rreth tyre, dhe u konsideroheshin bekim dhe mikpritje — pjesë e qytetërimit dhe e kujtesës kolektive.
Sot shumica e këtyre krojve janë të tharë ose të mbuluar me bidona plastike, kanaçe birre dhe plehra. Autori vë në dukje ndryshimin në sjelljen e njerëzve: shqiptari i dikurshëm nderonte burimin e ujit, ndërsa shqiptari modern, të cilin autori e quan “njeriu i zhvillimit”, ndalon pranë burimit, hedh mbeturinat nga makina dhe vazhdon rrugën. Kjo sjellje lidhet me një përparim që, sipas autorit, prodhon vetëm mbeturina.
Autori përmend një nismë të propozuar vite më parë për restaurimin e krojeve dhe burimeve historike, jo nga nostalgji folklorike, por si ruajtje e pjesës së kujtesës kombëtare — bindjen se një popull që nuk ruan gurin e krojit nuk mund të ruajë historinë e vet.
Si shembuj konkretë përmenden Uji i Ftohtë në Tepelenë dhe Kroi i Ali Pashë Tepelenës. Gravura e Edward Lear, realizuar 176 vjet më parë, paraqiste peizazhin si të qetë dhe fisnik; sot kroi nuk ekziston më, rrapi madhështor që dikur ofronte hijen dhe strehën për udhëtarët qëndron i rrethuar me shishe plastike dhe qese. Një tjetër rast është Kroi i Vashës në fund të Luginës së Vjosës pranë Tre Urave: ai qëndroi i paprekur deri në asfaltimin e rrugës; më pas kompania që asfaltoi rrugën shembi muret shekullore dhe e ktheu kroin në një pellg bretkosash.
Teksti përfundon me konstatimin se ndërkohë që ndërtohen rrugë si shenjë e përparimit, është humbur një pjesë e rrugës së vërtetë të kujdesit për trashëgiminë dhe burimet e ujit.
