Pesë muaj më parë, Fyejtë e Gramshit, cylja dyjare e Vendim Kapajt dhe grupi polifonik performuan së bashku në skenën e Teatrit të Operas dhe Baletit për të përfaqësuar “Mrekullitë e Arbërisë”. Sot, të njëjtët artistë marrin pjesë në një prej filmave më të suksesshëm të Hollywood-it, “Odiseja”.
Drejtor i Ansamblit Kombëtar, Sokol Marsi, vlerëson se në muzikën e filmit, kompozuar nga Ludwig Göransson, dallohen qartë tingujt autentik shqiptarë. “Kompozitori i ka vendosur ato së bashku për të dhënë një atmosferë të kohës, të erërave të detit apo të vajtimit shpirtëror. Janë shumë evidente, janë gati-gati si instrumente solistikë në muzikën e filmit dhe një shqiptar apo një artist e dallon menjëherë që ata janë tingujt tanë”, tha Marsi.
Tekstet shpjegojnë se polifonia e Shqipërisë jugore zë vend në kolonën muzikore të “Odisesë” si një nga traditat më të lashta në Ballkan, me elementë të veçantë si marrësi, hedhësi, kthyesi dhe iso që e shoqëron. Marsi thekson natyrën rituale dhe emocionale të polifonisë: “Sepse polifonia është kalimi nga shpirti. Polifonia në fillimet e saj nuk ka pasur gjuhë, është kënduar në ritet e lashtësisë, në gëzime dhe në vajtime. Në çfarëdo teme të jetë, çfarëdo fjale t’i vendosësh sipër, ajo mbetet autentike, evidentohet menjëherë”.
Ai gjithashtu iu referua debatit në rrjetet sociale rreth përzgjedhjes së kompozitorit për një film që vendos mitologjinë greke në ekran. Marsi argumenton se periudha historike e trajtuar nuk kishte kufij të qartë dhe se shkëmbime, narrativat dhe zhvendosjet e popujve ishin të zakonshme, me bartjen e elementeve tradicionale ndër komunitete. “Po flasim për një periudhë që nuk ka pasur kufij, qoftë shkëmbimet, qoftë narrativat, qoftë zhvendosjet e popujve në atë kohë, barinjve dhe tufave të tyre. Ata merrnin me vete elementët e tyre tradicionalë. Studimet kanë vërtetuar që Fyejtë e Gramshit, isopolifonia dhe cylja dyjare. Kompozitori ka dashur të japë një simbiozë të kohës dhe muzikës”, u shpreh Marsi.
