Në Universitetin “Eqrem Çabej” në Gjirokastër u prezantua projekti “Legjendat dhe Baladat e Vjosës”, një nismë e financuar nga Bashkimi Evropian e cila synon dokumentimin dhe ruajtjen e legjendave, baladave, gojëdhënave dhe kujtesës historike të komuniteteve përgjatë lumit Vjosa. Projekti do të përfshijë një seri veprimesh terénore dhe aktivitete të edukimit praktike për të siguruar mbledhjen dhe sistemimin e materialit të trashëgimisë gojore nga banorët e zonës.
Veprimi parësor do të jenë ekspeditat kulturore në terren, të cilat do të zhvillohen në bashkitë Përmet, Këlcyrë, Tepelenë, Memaliaj, Gjirokastër dhe Fier. Gjatë këtyre ekspeditave do të mblidhen dëshmi nga komunitetet lokale, duke përfshirë tregime tradicionale, balada dhe gojëdhëna që përbëjnë pjesë të kujtesës kolektive në luginën e Vjosës. Një grup prej dhjetë të rinjsh do të trajnohen si “gazetarë të së ardhmes” dhe do të angazhohen në procesin e mbledhjes së tregimeve dhe dëshmive, duke kombinuar trajnimin me punën praktike në terren.
Në përfundim të projektit parashikohet krijimi i një arkivi të trashëgimisë gojore të Vjosës, ku do të ruhen dhe sistemohen materialet e mbledhura gjatë ekspeditave. Si pjesë të rezultateve dixhitale dhe të printuara, do të botohet edhe një udhëzues me titullin “Legjendat dhe Baladat e Vjosës”. Ky botim synon të përmbledhë materialin e mbledhur dhe ta bëjë të disponueshëm për publikun, duke shërbyer si dokument i riprodhueshëm i tregimeve tradicionale të zonës.
Projekti përqendrohet në ruajtjen e elementeve të identitetit kulturor lokal dhe në promovimin e vlerave të trashëgimisë përmes arkivit dhe guide, si dhe në përfshirjen e të rinjve në procesin e dokumentimit. Aktivitetet e planifikuara synojnë të vendosin bazat për një trajtim sistematik të trashëgimisë gojore në luginën e Vjosës.
