Në Spanjë është hapur një skandal shumë i madh që po trondit gjykatat dhe policinë. Disa oficerë të Gardës Civile, gjatë një gjyqi, kanë pranuar se kanë ndjekur dhe lexuar në kohë reale mesazhet private të mijëra njerëzve, pa patur asnjë leje nga gjykata.
Këto mesazhe vinin nga telefonat “EncroChat”, të cilët janë telefona të veçantë që përdoren për komunikime të koduara.
Një nga problemet më të mëdha që po del tani në hetimin EncroChat ka të bëjë me një program të quajtur EncroChat Detective. Ky program u përmend për një kohë të gjatë vetëm si thashethem, por tani është pranuar hapur në gjyq se ka ekzistuar dhe është përdorur nga Guardia Civil. Ky është një moment shumë i rëndësishëm sepse rrëzon atë që ishte thënë zyrtarisht deri më sot, se të dhënat e EncroChat-it ishin marrë vetëm nga një disk i dhënë nga autoritetet franceze.
Sipas versionit zyrtar, një agjent me kodin M72267Z e kishte krijuar vetë këtë program thjesht për të lexuar disa të dhëna që iu dhanë Spanjës në nëntor të 2020. Por dëshmitë e reja tregojnë diçka krejt tjetër. EncroChat Detective nuk ishte thjesht një program i zakonshëm, por një mjet shumë i fuqishëm që mund t’u hapte hetuesve çdo gjë që kishte një telefon i përdoruesve të EncroChat. Me të, policia mund të shihte bisedat e njerëzve, fotot e tyre, listën e kontakteve, listën e thirrjeve, lëvizjet e tyre në hartë dhe madje edhe gabimet që përdoruesi bënte kur shtypte PIN-in në ekran.
Kjo tregon që programi kishte një kontroll pothuajse të plotë mbi telefonat e njerëzve, sikur policia t’i kishte telefonat në dorë dhe t’i përdorte vetë. Kjo është shumë e rëndë sepse versioni zyrtar thotë se policia kishte vetëm një kopje të disa të dhënave që erdhën nga Franca, por fakti që ky program i shihte të gjitha në mënyrë kaq të detajuar tregon se duhet të ketë pasur një akses shumë më të madh dhe shumë më të drejtpërdrejtë, madje edhe në kohë reale.
Kjo tani po krijon probleme të mëdha në shumë gjykime sepse nëse policia ka hyrë në telefonat e njerëzve pa leje gjykate në Spanjë, atëherë provat e mbledhura mund të jenë të paligjshme. Avokatët po thonë se nëse EncroChat Detective është përdorur për të parë gjëra që nuk janë marrë nga Franca, atëherë procesi ka shkelur rregullat dhe të drejtat themelore të të pandehurve. Për këtë arsye, programi po shihet si një provë që tregon se ka pasur një përgjim të drejtpërdrejtë të telefonave, pa kontroll të gjykatave spanjolle, gjë që bie ndesh me ligjin dhe me garancitë e drejtësisë.
Çfarë dolin në gjyq?
Në gjykatë, një kapiten i Gardës Civile nga Porti i Valencias dhe një toger nga Njësia Qendrore Operative (UCO) treguan se:
- kishin hyrë në mesazhe, foto, kontakte dhe vendndodhje të mijëra përdoruesve,
- i kishin parë këto gjëra “live”, pra në kohë që ato po ndodhnin,
- e gjithë kjo kishte filluar që në pranverën e vitit 2020, shumë para se të jepej ndonjë leje nga një gjykatës.
Këto dëshmi tregojnë qartë se policia ka vepruar pa leje ligjore.
Po versioni zyrtar?
Versioni zyrtar që policia ka treguar për vite me radhë ishte krejt ndryshe.
Ata thoshin se:
- nuk kishin hyrë kurrë në telefonat e njerëzve pa leje,
- se të dhënat i kishin marrë rastësisht nga një server në Francë,
- dhe se ato të dhëna i morën në Spanjë vetëm në nëntor të vitit 2020 në një hard disk.
Pra, sipas versionit zyrtar, para nëntorit 2020 nuk duhet të kishte asnjë informacion të EncroChat në duart e policisë.
Por tani, oficerët po tregojnë se kanë punuar me këto të dhëna që në prill, maj dhe qershor të 2020-s, pra gjashtë muaj para se të vinte disk-u me informacione.
Mjeti i përdorur: “EncroChat Detective”
Në gjykatë u konfirmua edhe diçka tjetër shumë e rëndësishme: ekzistenca e një programi të fshehtë të quajtur “EncroChat Detective”.
Ky program lejonte policinë të shikonte:
- mesazhet e plota,
- fotot,
- listën e kontakteve,
- thirrjet e bëra,
- vendndodhjen e përdoruesit,
- madje edhe PIN-in që përdoruesi shkruante gabimisht.
Pra, policia kishte një “dritare” të hapur për të parë çdo gjë që përdoruesit bënin me telefonat e tyre.
Oficeri që supozohej se e kishte programuar këtë mjet tha se programi u testua vetëm me të dhëna të rreme, por dëshmia e kolegëve të tij e hodhi menjëherë poshtë këtë pretendim.
Pse është kjo kaq e rëndë?
Sepse sipas ligjit:
- policia nuk ka të drejtë të hyjë në mesazhet private të askujt pa lejen e një gjyqtari,
- dhe nëse merr informacione pa leje, ato nuk mund të përdoren si prova në gjykatë.
Tani rezulton se policia kishte akses te informacioni i njerëzve pa leje, e përdori këtë informacion për të bërë arrestime, dhe më pas gjykatave i tregoi një histori të ndryshme, për të fshehur burimin e së vërtetës.
Rasti i Portit të Valencias
Në pranverën e vitit 2020, gjatë pandemisë, në Portin e Valencias u bënë shumë kapje të mëdha droge, madje shumë më tepër se zakonisht.
Tani dyshohet se:
- këto kapje u kryen duke përdorur informacion të marrë në mënyrë të paligjshme nga EncroChat,
- dhe më pas policia e fshehu këtë, duke treguar një histori tjetër në gjykatë.
Kjo i vë në rrezik të gjitha çështjet gjyqësore të asaj kohe.
Çfarë pritet të ndodhë tani?
Kapiteni i Valencias është oficeri i parë i lartë që pranon nën betim se operacionet janë bërë pa leje gjykate.
Kjo mund të hapë:
- një debat shumë të madh në të gjithë Spanjën,
- rihapjen e shumë çështjeve gjyqësore,
- hedhjen poshtë të provave që janë marrë në mënyrë të paligjshme,
- dhe mund të çojë edhe në përgjegjësi për oficerët që kanë mashtruar gjykatat.
Në thelb, sistemi i drejtësisë në Spanjë mund të përballet me një krizë të madhe besimi.
