Në punën e përditshme me shqipen, gazetari përshkruan vështirësitë për të ruajtur gjuhën nga huazimet dhe për të shprehur koncepte që shumë herë përkthehen më qartë me fjalë të huaja. Problemi shfaqet në media dhe në sektorë të ndryshëm, veçanërisht për proceset teknike, teknologjinë dhe jetën digjitale, ku ligjëratat e ekspertëve shpesh bëhen të pakuptueshme për shkak të përdorimit masiv të fjalëve huazuar. Anglishtja dominon në fushën digjitale; italishtja ka pasur ndikim të fortë pas viteve ’90, kur u përhap përdorimi i makinave dhe teknologjive të tjera. Në Kosovë, leksiku teknik u ndikua gjithashtu nga gjermanishtja dhe gjuhët sllave për shkak të kontakteve historike. Akademia e Shkencave dhe albanologët u gjetën për një kohë të gjatë të papërgatitur për të pasuruar leksikun me terma të rinj.
Autori kujton përpjekjet e rilindësve të shekullit XIX, të cilët, pa një akademi zyrtare, krijuan fjalë të reja duke përdorur metodën e kalkimit dhe duke ringjallur rrënjë dhe prapashtesa shqipe, si në shembullin «hekurudhë» apo formimin e fjalëve me prapashtesën «-ëtar». Megjithatë, shumë huazime mbetën në përdorim, si «gazetë».
Pas viteve ’90 nevoja për terma të rinj u intensifikua dhe tani situata është alarmante: të rinjtë përdorin fjalë të huazuara kryesisht nga anglishtja, duke krijuar një gjuhë të tyre. Shqipja përballet me «zbrazëti leksikore»—koncepte që mungojnë si fjalë të vetme në gjuhën shqipe (p.sh. sibling, deadline, feedback). Anglishtja ofron fjalë të reja me shpejtësi, pjesërisht për shkak të ndikimit gjeopolitik të SHBA-së dhe kulturës popullore; fjalori Merriam-Webster shtoi së fundmi 1 400 fjalë të reja. Shembuj të neologjizmave ndërgjuhësorë përfshijnë terme si vibe coding, rickroll, looksmaxxing, si dhe terma të rinj në frëngjisht, gjermanisht e spanjisht (glamping, Dachbegrünung, crudivorismo, etj.). Shqipja ende i trajton shpesh këto si huazime të papërpunuara.
Studimi i Adelina Çerpjes konstaton mungesë të strukturave për monitorimin sistematik të neologjizmave në shqip. Në janar 2026, Akademia e Shkencave publikoi online «Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe» me rreth 125 mijë njësi, prej të cilave afërsisht 40 mijë të reja; koordinatorja Anila Kananaj tha se shumica lidhen me teknologjinë dhe hapjen ndaj botës, por procesi nxori në pah debate, sidomos për termat teknologjikë—p.sh. trajtimi i fjalës online si «onlajn» që ka ngjallur polemika publike. Autori është Kryeredaktor i Departamentit të Informacionit në Top Channel.
