Uashingtoni po rrit presionin ndaj vendeve që vazhdojnë marrëdhënie tregtare me Iranin, ndërsa suksesi i strategjisë amerikane mund të varet nga qëndrimi i Kinës. Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, njoftoi nisjen e “Operation Economic Outcast”, një fushatë për të goditur ekonomikisht vendet që nuk pranojnë të ndërpresin bizneset me Teheranin. Bessent nuk përmendi direkt Kinën në deklaratë, por Pekini mbetet një prej partnerëve kryesorë ekonomikë të Iranit.
Kina blen shumicën e eksporteve iraniane të naftës, në vlerë dhjetëra miliarda dollarë në vit, dhe mban marrëdhënie të tjera tregtare me Iranin. Pekini kundërshton sanksionet amerikane si “të njëanshme” dhe mbron të drejtën për të zhvilluar tregti normale me vende si Irani dhe Rusia. Pas njoftimit amerikan, Ministria e Jashtme kineze paralajmëroi se do të marrë “të gjitha masat e nevojshme” për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e veta legjitime. Zëdhënësi Lin Jian tha se “lufta ekonomike dhe presioni maksimal” nuk do të zgjidhin konfliktin, por rrezikojnë përshkallëzim dhe dëmtim të rendit ekonomik e financiar global.
Një pjesë e konsiderueshme e naftës iraniane mbërrin në Kinë përmes një sistemi informal tregtar, ndërtuar për të shmangur sistemin financiar amerikan dhe sanksionet. Rafineritë e vogla private kineze, të njohura si “teapot refineries”, përpunojnë naftë të sanksionuar duke përdorur rrjete portesh, kompanish financiare dhe anijesh me ekspozim të kufizuar ndaj sistemit ndërkombëtar.
Analistët vërejnë se SHBA-ja ende ka mjete presioni, përfshirë sanksionet ndaj kompanive kineze të lidhura me ndërmarrje shtetërore. Bessent tha se SHBA-ja ka paralajmëruar dy banka kineze dhe se “askush nuk është mbi” sanksionet amerikane. Nga ana tjetër, vendosja e sanksioneve të gjera ndaj bankave të mëdha kineze mund të shkaktojë reagim të fortë nga Pekini dhe të përkeqësojë klimën para vizitës së pritshme të presidentit kinez Xi Jinping në SHBA dhe takimit me presidentin Donald Trump.
Pavarësisht kundërshtimit ndaj sanksioneve, Kina mund të ndërmarrë hapa të kujdesshëm për të ulur tensionet, si reduktimi i blerjeve të naftës iraniane apo presion diplomatik ndaj Teheranit. Blerjet kineze kanë rënë ndjeshëm krahasuar me vitin e kaluar, ndërsa bllokada amerikane ka kufizuar eksportet iraniane. Pekini ka bërë thirrje edhe për rikthimin e qarkullimit normal në Ngushticën e Hormuzit. Mesazhi i Kinës ndaj Uashingtonit është se ajo mund të kontribuojë në përfundimin e krizës, por nuk dëshiron të bëhet pjesë e strategjisë amerikane të “presionit maksimal” ndaj Iranit.
