Projektbuxheti 2027 parashikon rritje të financimit për pushtetin vendor, por Instituti për Bashkitë e Shqipërisë vëren se fondet e propozuara nuk shoqërohen me një analizë të qartë të kostove dhe përfitimeve të reformës territoriale. Viti i ardhshëm pritet të nisë kalimin nga 61 në 46 bashki, por buxheti vijon të financojë strukturën ekzistuese pa detajuar se si do të organizohet dhe financohet tranzicioni.
Transferta e pakushtëzuar për bashkitë në projektbuxhet është 49.4 miliardë lekë, nga 47.3 miliardë në projektbuxhetin e 2026, një rritje nominale rreth 2.4%. Instituti thekson se kjo rritje nuk përkthehet automatikisht në më shumë autonomi financiare, investime apo shërbime më cilësore, pasi pjesë e saj përfshin detyrimet ekzistuese dhe efektet e pagave. Sipas Institutit, mungon një skenar reformator që përcakton koston e konsolidimit, kursimet neto, rritjen e produktivitetit, përmirësimin e shërbimeve dhe garancitë financiare për territoret që bashkohen.
Një problem kryesor është mungesa e një plani financiar për bashkitë që do të bashkohen. Në projektbuxhet janë parashikuar rreth 5.9 miliardë lekë për 15 bashkitë e përfshira në procesin e bashkimit, por Instituti vë në dukje se këto fonde nuk mund të konsiderohen kursime nga reforma. Mungon përllogaritja e kostove të tranzicionit, detyrimeve që do të trashëgohen, shpenzimeve për administratën dhe kursimeve reale që mund të gjenerohen.
Instituti ngre shqetësime edhe për formulën e shpërndarjes së fondeve: aktualisht llogaritet për 61 bashki, ndërsa me hartën e re ndryshojnë popullsia, dendësia dhe nevojat për shërbime. Pa një simulim të ri të formulës për 46 bashkitë rrezikohet që disa territore, veçanërisht zonat rurale dhe malore, të përballen me financim të pamjaftueshëm dhe mbulim më të dobët të shërbimeve. Po ashtu, fondi prej 4.5 miliardë lekësh për pagat mbetet në të njëjtin nivel si 2026, ndërsa Instituti kërkon që reforma të sjellë ulje të mbivendosjeve, rritje produktiviteti dhe përmirësim të shërbimeve.
Grantin e performancës prej 200 milionë lekësh Instituti e konsideron të paqartë, pasi nuk janë përcaktuar përfituesit, afatet dhe treguesit e vlerësimit. Instituti i kërkon Ministrisë së Financave të paraqesë një plan financiar për 2027–2029 me kostot e reformës, kursimet e pritshme dhe garancitë për vazhdimësinë e shërbimeve, duke theksuar se suksesi i reformës duhet matet me atë që qytetarët do të marrin realisht.