Reforma financiare e Vatikanit, e publikuar në “L’Osservatore Romano”, ka hyrë zyrtarisht në fuqi me Motu Proprio “Coniuncta Cura”. Papa Leoni XIV ka riorganizuar strukturën financiare të Selisë së Shenjtë, duke rikthyer rolin qendror të Administratës së Trashëgimisë së Selisë Apostolike (APSA) në menaxhimin e fondeve, ndërsa Instituti për Veprat e Fesë (IOR) humbet të drejtat ekskluzive të investimeve.
Ky vendim, i themeluar në rekomandimet e Këshillit për Ekonominë dhe Komitetit të Investimeve, synon të forcojë përgjegjësinë e përbashkët ndërmjet institucioneve të Vatikanit, duke u përputhur me Kushtetutën Apostolike. Me ligjin e ri, APSA shpallet institucioni kryesor për administrimin e aseteve financiare, me IOR-in që ruan një rol operativ, por pa monopol. APSA do të jetë e aftë të punojë me ndërmjetës të jashtëm, nëse Komiteti i Investimeve e gjykon të nevojshme.
Qëllimi i reformës është të përmirësojë transparencën dhe të shmangë përqendrimin e pushtetit ekonomik, duke forcuar gjithashtu kontrollin e brendshëm mbi financat. Papa Leoni XIV vendos një ekuilibër të ri mes APSA-s, IOR-it dhe Komitetit të Investimeve, me qëllim një sistem më të qëndrueshëm dhe të hapur ndaj mbikëqyrjes.
Motu Proprio i ri shfuqizon vendimin e Papa Françeskut të vitit 2022, i cili kishte centralizuar investimet vetëm në IOR. Tani, roli i APSA-s si administrator pasurie rivendoset, ndërsa IOR kalon në një pozicion bashkëpunimi. Komiteti i Investimeve do të vazhdojë të miratojë dhe mbikëqyrë politikat e investimeve, duke mundësuar përdorimin e ndërmjetësve financiarë të jashtëm kur kjo është e nevojshme.
Reformat do të shtrihen edhe në dioqezat dhe institucionet fetare të lidhura me Vatikanin, për të siguruar një unifikim të standardeve të menaxhimit financiar. Historikisht, IOR ka pasur një histori problematike, përfshirë skandale të njohura. Reforma e re është parë si një përpjekje për të konsoliduar një sistem financiar të bazuar në transparencë dhe përgjegjësi.
Sipas raportit financiar të vitit 2024, IOR menaxhon rreth 5.7 miliardë euro në asete, ndërsa APSA administron mbi 2.7 miliardë euro. Reforma e re pritet të sigurojë një bashkëpunim efikas në kuadër të një modeli ekonomik që bashkon etikën me rendimentin financiar.
