Të dhënat e reja nga Observatori me Rreze X Chandra të NASA-s kanë dhënë imazhin më të detajuar deri tani të rrjedhave gjigante të materies që shpërthejnë nga vrima e zezë supermasive M87, në qendër të galaktikës Messier 87. M87 u bë vrima e parë e zezë e fotografuar drejtpërdrejt në 2019; ajo ndodhet rreth 55 milionë vjet dritë larg dhe ka masë afërsisht 6.5 miliardë herë më të madhe se Dielli. Shkencëtarët shpjegojnë se M87* thith gaz dhe pluhur, ndërsa një pjesë e këtij materiali kanalizohet drejt poleve dhe hidhet në hapësirë me shpejtësi afër asaj të dritës, duke formuar rryma që shtrihen për mijëra vjet dritë.
Rrymat janë observuara më parë në gjatësi vale të ndryshme, përfshirë dritën e dukshme dhe infrakuqe, por Vëzhgimet e reja me rreze X ofrojnë nivelin më të lartë të detajeve të regjistruara për këtë fenomen. Falë tyre, struktura që më parë dukeshin të mbivendosura tani dallohen qartë, çka u mundëson studiuesve të ndjekin evolucionin e tyre gjatë më shumë se një dekade vëzhgimesh. Të dhënat tregojnë se rrjedha e materialit është shumë më komplekse dhe jashtëzakonisht dinamike sesa ishte menduar më parë; ndryshime në këto rryma ishin vërejtur edhe më parë, por jo me këtë nivel detajesh në spektrin e rrezeve X.
Një zbulim i veçantë ishte vërejtja se disa struktura dukeshin sikur lëviznin me shpejtësi pesë herë më të madhe se ajo e dritës. Shkencëtarët sqarojnë se kjo nuk është fizikisht e mundur dhe se fenomeni është një iluzion optik i njohur si “lëvizje superluminale”, i cili ndodh kur materiali lëviz pothuajse me shpejtësinë e dritës dhe ka drejtim të favorshëm ndaj Tokës, në përputhje me Teorinë e Relativitetit Special.
Vëzhgimet e reja përbëjnë një hap drejt kuptimit të proceseve fizike që qëndrojnë pas këtyre rrymave dhe mënyrës se si grimcat përshpejtohen në energji dhe shpejtësi ekstreme. Këto rryma janë mekanizma kryesorë për transferimin e energjisë nga vrimat e zeza supermasive në mjedisin përreth dhe ndikojnë në formimin dhe evolucionin e galaktikave pritëse. Studiuesit theksojnë gjithashtu aftësinë e observatorit Chandra për të ndjekur evolucionin e fenomeneve ekstreme në periudha të gjata; rezultatet u prezantuan në takimin e 248-të të American Astronomical Society dhe janë publikuar si paraprint në arXiv.
