Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, njoftoi se Serbia nuk do të marrë fonde nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian përderisa ligjet e diskutueshme për gjyqësorin mbeten në fuqi. Ajo tha se të gjitha pagesat janë pezulluar pasi, sipas BE-së, Serbia ka shënuar regres në fushën e drejtësisë dhe duhet të përmirësojë situatën për të rifituar mbështetjen financiare. Deklarimi u bë gjatë një fjalimi në Universitetin e Friburgut në Zvicër.
Ligjet, të cilat në tekst përmenden si “ligjet e Mërdiqit” dhe u miratuan në janar të këtij viti, konsiderohen nga Bashkimi Evropian si një hap prapa në procesin e integrimit të Serbisë. Kos ka paralajmëruar më parë se ndryshimet kufizojnë pavarësinë e gjyqësorit. Më 24 prill, Komisioni i Venecias vlerësoi se ndryshimet në paketën e ligjeve për gjyqësorin kanë hequr mbrojtjet ekzistuese të autonomisë së prokurorisë dhe i dha Serbisë nëntë rekomandime për të eliminuar mangësitë.
Bashkimi Evropian kërkon që Serbia të zbatojë plotësisht rekomandimet e Komisionit të Venecias dhe të pezullojë zbatimin e ligjeve për gjyqësorin deri në ndryshimin e tyre. Derisa këto kushte nuk përmbushen, pagesat nga Plani i Rritjes mbeten të pezulluara.
Nga Plani i Rritjes për periudhën 2024–2027, Serbia ka të drejtë në total 1.588 miliard euro, një paketë që përfshin grante dhe kredie të destinuara për mbështetjen e reformave. Pagimet bëhen dy herë në vit, në bazë të përparimit të bërë. Në kthesën e parë, në janar, Serbia mori pak më shumë se gjysmën e fondit të planifikuar, pasi kishte përmbushur vetëm tre nga shtatë reformat e kërkuara: në vend të 112 milionë eurove të planifikuara mori 61.1 milionë euro. Me fondet e parafinancimit — 7% e shumës së përgjithshme — shuma totale e marrë deri tani nga Plani i Rritjes arrin 167.59 milionë euro.
Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor, iniciativa e miratuar në fund të vitit 2023, synon përshpejtimin e afrimit ekonomik të rajonit me BE-në dhe mundësimin e qasjes graduale në pjesë të tregut të përbashkët përpara anëtarësimit të plotë. Institucionet evropiane kanë ndarë gjithsej gjashtë miliardë euro për këtë program për periudhën 2024–2027.
