Rregulla të reja për udhëtimet nga dhe drejt Kinës hyjnë në fuqi, duke zgjatur në disa raste mundësinë e autoriteteve për të ndaluar qytetarët të largohen nga vendi. Sipas rregullave, qytetarët kinezë që konsiderohen se kanë “dëmtuar” sigurinë ose interesat kombëtare gjatë qëndrimit jashtë mund të ndalohen të dalin nga Kina për deri në tre vjet pas kthimit. Ndalimi mund të aplikohet edhe për shkelje të rregullave të importit dhe eksportit të teknologjisë, nëse vlerësohet se këto shkelje rrezikojnë sigurinë industriale ose teknologjike.
Autoritetet argumentojnë se masat synojnë të mbrojnë sovranitetin dhe sigurinë kombëtare dhe mohojnë se rregullat kufizojnë udhëtimin e qytetarëve të zakonshëm. Një platformë zyrtare të përgënjeshtrimeve tha se rregullat synojnë parandalimin e udhëtimeve drejt destinacioneve të konsideruara me rrezik të lartë dhe rasteve të pazakonta, si edhe parandalimin e mashtrimeve që nxisin njerëz të udhëtojnë jashtë për aktivitete të paligjshme, përfshirë lojërat e fatit dhe mashtrimet online. Rregullat parashikojnë gjithashtu që zyrtarët kufitarë t’u këshillojnë qytetarëve të shmangin vende ose rajone me “rrezik të lartë”.
Kritikët paralajmërojnë se masat mund t’i japin Pekinit mjete shtesë për të kontrolluar aktivitetet jashtë vendit. Tom Kellogg, drejtues i Qendrës për Ligjin Aziatik në Universitetin Georgetown, i tha BBC Chinese se masat janë një instrument shtesë për të kontrolluar çfarë bëjnë dhe thonë qytetarët jashtë vendit, dhe se autoritetet mund të refuzojnë lëshimin e pasaportave për persona që kritikojnë qeverinë ose angazhohen në mbrojtje të të drejtave.
BBC Chinese raportoi rastin e një 26-vjeçari, i identifikuar si Pipi, të cilit iu refuzua pasaporta në 2023, që ai lidh me pjesëmarrjen në protestat pro-demokraci në Hong Kong në 2019. Ai tha se ishte marrë në pyetje nga policia e sigurisë shtetërore dhe një zyrtar emigrationi i tha se nuk mund të pajisej “për shkak të çështjes së Hong Kongut”, pa shpjegim zyrtar me shkrim.
Të dhënat e organizatës Safeguard Defenders dhe të gjykatës supreme kineze tregojnë një rritje dramatike të ndalimeve të daljes: nga 89 raste në 2016 në 188,760 raste vitin e fundit. Përqindja e vendimeve civile me ndalime udhëtimi u rrit nga rreth 0.23% në 2019 në 7.3% në 2025. Ekspertët thonë se numri real mund të jetë më i lartë për shkak të vendimeve të papublikuara.
Kufizime të ngjashme kanë ekzistuar më parë për punonjës të administratës publike dhe kompanive shtetërore, të cilët shpesh duhet të dorëzojnë pasaportat dhe të kërkojnë miratim për udhëtime. Një punonjës shtetëror i identifikuar si Xiao Wang tha se disa vende, përfshirë Japoninë, konsiderohen të papërshtatshme për udhëtime dhe disa kolegë nuk mund të aplikojnë drejtpërdrejt për pasaportë për shkak të pozicioneve të punës. Kellogg cilësoi zgjerimin e kufizimeve si “thellësisht shqetësues” dhe e lidh me një kontroll ideologjik në rritje nën udhëheqjen e presidentit Xi Jinping, duke rikthyer kujtime të periudhës së izolimit gjatë regjimit të Mao Ce Dunit.
