💥Si u shpall i rrëzuar një projektvendim që kishte kaluar pragun, si u zëvendësua pas votimit “shumica e thjeshtë” me “tre më të votuarit”, dhe kush duhet të mbajë përgjegjësi.
Një parlament mund të gabojë në procedurë. Ajo që nuk mund të bëjë është të ndryshojë kuptimin e votës pasi rezultati ka dalë. Më 23 korrik 2026, Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, njoftoi se për kandidaturën e Xhovan Gjinit kërkohej shumicë e thjeshtë, lexoi 44 vota “pro” nga 84 vota të regjistruara dhe, katër sekonda më pas, shpalli: “Projektvendimi nuk miratohet”.
Kjo nuk është një hollësi teknike dhe as një grindje mes kandidatëve. Është një përplasje e drejtpërdrejtë mes rregullit të shpallur dhe pasojës juridike që Kuvendi i dha votës. Dokumentet zyrtare tregojnë tri projektvendime për tri vende vakante, secili me kriterin “shumicë e thjeshtë votash për miratim”. Regjistrimi zyrtar tregon se Gjini e kaloi atë prag. Shpjegimi i dhënë pas seancës — se fitonin vetëm tre kandidatët me më shumë vota — nuk gjendet në rendin e ditës, në ligjin për prokurimin publik, në raportin e komisionit apo në një rregull procedural të publikuar përpara votës.
KONKLUZIONI:
Nëse votimet ishin projektvendime individuale, kandidatura me 44 vota e kaloi pragun. Nëse votimi ishte një renditje e përbashkët për tri vende, Kuvendi u komunikoi deputetëve kriterin e gabuar. Në të dyja variantet, procedura është juridikisht e cenuar dhe kërkon anulim ose korrigjim formal, jo një justifikim të sajuar pas rezultatit.
FAKTI QË NUK KA NEVOJË PËR SPIN POLITIK
Në votimin për Xhovan Gjinin u regjistruan 44 vota “pro”, 34 abstenime dhe 6 vota “kundër”: gjithsej 84 vota. Neni 55, pika 4, i Rregullores urdhëron që, për llogaritjen e shumicës, Kryetari t’i referohet numrit të deputetëve që kanë votuar. Me 84 votues, shumica e thjeshtë është 43. Gjini mori 44. Pra, jo vetëm gjysmën: një votë mbi pragun.
84VOTA TË REGJISTRUARA
43PRAGU I SHUMICËS
44VOTA “PRO”
Llogaritja sipas nenit 55/3–4 të Rregullores së Kuvendit.
Kuvendi mund të sqarojë sa deputetë ishin fizikisht në sallë, sepse lista zyrtare e pranisë nuk ishte publikuar deri më 25 korrik. Por kjo nuk e ndryshon llogaritjen që Rregullorja i ngarkon Kryetarit: pika 4 e lidh shumicën me numrin e deputetëve që kanë votuar. Shifra zyrtare e lexuar nga vetë Peleshi ishte 84.
SI U NDËRTUA KURTHI PROCEDURAL
Rendi i ditës premtoi një rregull të qartë
Pikat 31, 32 dhe 33 të rendit zyrtar të ditës përsërisnin tri herë të njëjtin objekt: “Për emërimin e një anëtari të Komisionit të Prokurimit Publik”. Për secilën pikë shkruhej shprehimisht: “shumicë e thjeshtë votash për miratim”. Nuk shkruhej “fitojnë tre më të votuarit”. Nuk shkruhej “renditje relative”. Nuk shkruhej as se një deputet mund të jepte maksimumi tri vota “pro”.
Edhe raporti i Komisionit për Çështjet Ligjore dhe Administratën Publike, i firmosur nga kryetari Ulsi Manja dhe relatorja Aulona Bylykbashi, përcolli 18 kandidatura për votim dhe përdori modele individuale: një projektvendim për emërimin e një personi dhe një projektvendim për moszgjedhjen e një kandidature. Raporti nuk përmban mekanizëm për rastin e parashikueshëm kur më shumë se tre kandidatë kalojnë pragun.
Tridhjetë e shtatë sekondat që ekspozuan kontradiktën
Në videon zyrtare të seancës, sekuenca është e prerë. Në orën 6:26:05 të regjistrimit, Peleshi thotë: “Ky akt kërkon shumicë të thjeshtë votash”. Në 6:26:38 lexon rezultatin: “44 vota pro, 34 abstenim, gjashtë kundër”. Në 6:26:42 shpall: “Projektvendimi nuk miratohet”. Mes rezultatit dhe mohimit të pasojës së tij kalojnë katër sekonda. Asnjë nen nuk citohet. Asnjë sqarim nuk jepet. Asnjë anulim nuk urdhërohet.
Tre kandidaturat e mbështetura masivisht — Edvin Simo, Donika Daci dhe Nertil Kanina — morën secila nga 73 vota “pro” dhe u shpallën të miratuara. Rezultati identik dëshmon një koordinim politik të dukshëm, por jo se cili deputet votoi për kë, sepse votimi për persona duhet të jetë i fshehtë. Pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia nuk mund të shpërndahet me hamendësime mbi votën individuale. Ajo duhet kërkuar te drejtuesit dhe organet që projektuan, administruan dhe shpallën procedurën.
LIGJI NUK NJEH NJË “PRAKTIKË” QË SHFAQET PASI DEL REZULTATI
Pas seancës, burime nga Kuvendi i thanë medias se u miratuan kandidatët me më shumë vota dhe se kjo ishte “praktikë e konsoliduar” për bordet. Ky shpjegim nuk është bazë ligjore. Një praktikë parlamentare mund të plotësojë një boshllëk teknik vetëm kur është e njohur, e qëndrueshme, e publikuar paraprakisht dhe në përputhje me normën e shkruar. Ajo nuk mund të shfuqizojë nenin 55, të ndryshojë objektin e votimit dhe të zëvendësojë shumicën me renditjen pasi janë parë emrat dhe numrat.
Ligji nr. 162/2020 thotë se Këshilli i Ministrave i dërgon Kuvendit listën e kandidatëve të kualifikuar sipas renditjes dhe se Kuvendi nuk është i detyruar ta ndjekë atë renditje. Kjo është renditja administrative e fazës qeveritare, jo një formulë e re për numërimin e votave parlamentare. As ligji dhe as Rregullorja nuk thonë se, kur ka tri vakanca, çdo kandidat votohet individualisht, por vetëm tre rezultatet më të larta prodhojnë efekt.
PARIMI:
Rregulli i garës caktohet përpara votës. Kur rregulli ndryshohet pasi dalin rezultatet, nuk kemi më interpretim. Kemi cenim të sigurisë juridike dhe të barazisë së kandidatëve.
TRE VENDE NUK E BËJNË VOTËN E KATËRT JURIDIKISHT ZERO
Është e vërtetë se kishte vetëm tri vende vakante. Për këtë arsye, 44 votat nuk e bëjnë automatikisht Xhovan Gjinin “anëtar të katërt” të KPP-së. Por ky fakt nuk e shpëton procedurën. Përkundrazi, provon se ajo ishte parameduar.. Kuvendi hapi votime individuale për 18 kandidatë, njoftoi të njëjtin prag për secilin dhe nuk vendosi asnjë frenë që të parandalonte katër ose më shumë miratime për tri vende.
Kur mekanizmi prodhoi katër kandidatë mbi prag, kishte vetëm dy rrugë ligjore, ose të pranohej se votimi individual kishte prodhuar një konflikt që kërkonte korrigjim, ose të konstatohej pavlefshmëria dhe të përsëritej votimi. Neni 61 i Rregullores e thotë qartë, votimi në kundërshtim me Kushtetutën, ligjin ose Rregulloren është i pavlefshëm. Drejtuesi, pasi merr mendimin e Sekretariatit, urdhëron anulimin dhe përsëritjen e menjëhershme. Rruga e tretë — të shpallet sikur 44 nuk e kalon 43 — nuk ekziston.
PSE KJO ËSHTË EDHE ÇËSHTJE KUSHTETUESE
Shkelja e Rregullores nuk është një gabim i brendshëm pa peshë. Neni 4 i Kushtetutës e vendos të drejtën si bazë dhe kufi të veprimtarisë shtetërore. Neni 75 parashikon se Kuvendi organizohet dhe funksionon sipas Rregullores së tij. Neni 78 lidh vendimmarrjen me shumicën e votave. Kur Kryetari shpall të kundërtën e pragut të njoftuar, ai nuk cenon vetëm një procedurë. Cenon parimin e ligjshmërisë, sigurinë juridike dhe besimin se vota parlamentare prodhon pasojën që ligji i njeh.
Dokumentet provojnë prima facie një shkelje të rëndë të Rregullores me dimension kushtetues. Ato nuk provojnë ende falsifikim teknik, urdhër të paligjshëm, korrupsion apo vepër penale. Për këto duhen logjet elektronike, komunikimet dhe prova mbi dashjen. Të thuash këtë nuk është butësi ndaj përgjegjësve. është mënyra për t’ua mbyllur rrugën që të fshihen pas një padie për shpifje.
ZINXHIRI I PËRGJEGJËSISË
Niko Peleshi — përgjegjësia e parë dhe e drejtpërdrejtë
Peleshi nuk ishte spektator. Ai kishte firmosur urdhrin mbi të cilin u publikua rendi i ditës, ai drejtonte seancën, ai njoftoi shumicën, ai lexoi rezultatin, ai shpalli pasojën. Neni 7 i Rregullores i kërkon të garantojë zhvillimin e veprimtarisë në përputhje me Kushtetutën dhe Rregulloren dhe të njoftojë rezultatet. Në këtë rast, ai duhej ose të shpallte pasojën që dilte nga 44 votat, ose të aktivizonte nenin 61 dhe të anulonte procedurën e cenuar.
Ai bëri as njërën, as tjetrën. Shpallja “nuk miratohet” nuk është lapsus pa efekt. Është akti që e ktheu një shumicë numerike në moszgjedhje. Për këtë arsye, përgjegjësia procedurale kryesore mban emrin e Niko Peleshit. Nëse ai kishte përpara një rregull tjetër, duhet ta publikojë me numër, datë dhe moment miratimi. Nëse nuk kishte, duhet të pranojë shkeljen dhe të kërkojë korrigjimin e saj.
Ulsi Manja dhe Aulona Bylykbashi — arkitektura juridike që la një bombë me sahat
Komisioni për Çështjet Ligjore dhe Administratën Publike, nën drejtimin e Ulsi Manjës dhe me Aulona Bylykbashin relatore, dërgoi në seancë 18 kandidatura për tri vende dhe modele projektvendimesh individuale. Një situatë me më shumë kandidatë mbi prag nuk ishte as e pamundur, as e paparashikueshme. Paketa duhej të përmbante një metodë juridikisht të ekzekutueshme: votim vakancë pas vakance, kufizim në tri zgjedhje, balotazh për vendin e fundit ose një rregull renditjeje të shpallur paraprakisht.
Manja dhe Bylykbashi nuk shpallën rezultatin e Gjinit dhe nuk mund t’u ngarkohet pa prova që e projektuan me dashje këtë fund. Por firmat e tyre qëndrojnë mbi një raport që e përcolli problemin në seancë pa zgjidhje. Përgjegjësia e tyre është përgatitore dhe institucionale: duhet të shpjegojnë pse komisioni ligjor nuk mbylli boshllëkun që më pas u përdor për të deformuar pasojën e votës.
Taulant Balla — Drejtuesi i grupit që duhet të tregojë kush dha listën
Raportimi mediatik thotë se grupi parlamentar socialist ishte udhëzuar nga drejtuesit e tij të mbështeste Simo, Dacin dhe Kaninën. Ky pretendim nuk shoqërohet ende me procesverbal, mesazh ose dokument. Prandaj nuk mund të paraqitet si provë e një urdhri personal. Por Taulant Balla ishte kryetari i Grupit Parlamentar të PS-së dhe është adresa e parë politike që duhet të përgjigjet: a pati udhëzim, kush e dha, në çfarë baze u zgjodhën tre emrat, dhe a u diskutua paraprakisht rasti kur një kandidat i katërt do të kalonte pragun?
Tre rezultate identike me nga 73 vota janë tregues i fuqishëm koordinimi, jo provë e detyrimit apo e manipulimit. Por heshtja pas kontradiktës është zgjedhje politike. Nëse Balla mbron formulën “tre më të votuarit”, ai duhet të nxjerrë normën që e autorizonte përpara votimit. Pa të, mbrojtja e rezultatit e bën drejtimin e grupit bashkëpronar politik të një procedure të paligjshme.
Deputetët socialistë — Vota është personale, përgjegjësia nuk delegohet
Rregullorja thotë se vota është vetjake dhe e padelegueshme. Kushtetuta nuk njeh mandat detyrues. Deputetët mund të marrin qëndrim politik nga grupi, por nuk mund të fshihen pas tij kur procedura shkel rregullin e shpallur. Për shkak të fshehtësisë së votimit nuk mund të identifikohen deputetë të caktuar si autorë të 44 votave apo të abstenimeve. Mund të thuhet, megjithatë, se çdo deputet që pa kontradiktën dhe nuk kërkoi zbatimin e Rregullores pranoi që disiplinës së shumicës t’i jepej përparësi ndaj ligjit.
Sekretariati për Procedurat, Votimet dhe Etikën — Kontrolli që nuk u pa
Ky Sekretariat ka detyrë të ndjekë dhe mbikëqyrë votimin, procedurën dhe shërbimet që zbardhin aktet. Neni 61 kërkon mendimin e tij përpara anulimit dhe përsëritjes së votimit. Deri më 25 korrik nuk ishte publikuar ndonjë mendim i Sekretariatit për rastin. Kjo hap dy mundësi, të dyja të rënda: ose Sekretariati u konsultua dhe mendimi i tij po mbahet i fshehtë, ose nuk u aktivizua kur para syve të Kuvendit u prodhuan katër shumica për tri vakanca.
Anëtarët e Sekretariatit nuk mund të akuzohen për manipulim pa dokumente. Por institucioni nuk mund të rrijë anonim. Duhet të publikojë nëse u pyet, çfarë mendimi dha, si u konfigurua votimi dhe pse nuk u kërkua përsëritja.
Genci Gjonçaj dhe administrata — E vërteta nuk redaktohet në njoftim
Administrata e Kuvendit, e drejtuar nga Sekretari i Përgjithshëm Genci Gjonçaj, ka detyrë të ruajë gjurmën e votimit, të zbardhë aktet dhe të publikojë dokumentacionin. Njoftimi zyrtar pas seancës përfshiu vetëm tre emrat e shpallur fitues dhe nuk pasqyroi rezultatin 44–34–6 të Gjinit. Statistika e seancës nuk publikoi tabelën e 18 votimeve.
Ka edhe një sinjal tjetër për nevojën e verifikimit: për votimin e kryetarit të KPP-së, videoja shpall 78 “pro”, 3 abstenime dhe 4 “kundër”, ndërsa përmbledhja zyrtare paraqet 78 “pro”, 0 abstenime dhe 4 “kundër”. Kjo nuk provon manipulim, por provon se njoftimi dhe grafika nuk mund të zëvendësojnë procesverbalin autentik. Gjonçaj duhet të garantojë publikimin e të dhënave bruto, jo vetëm të versionit të kuruar pas seancës.
Edi Rama — Jo përgjegjësi e provuar operative, por përgjegjësi politike e pashmangshme
Në materialet e publikuara nuk ka provë se Edi Rama dha urdhër për tre emrat, ndërhyri në sistem ose udhëzoi Peleshin të shpallte rezultatin. T’i atribuosh këto si fakte do të ishte spekulim. Por Rama drejton partinë që mban shumicën dhe nuk mund ta trajtojë Kuvendin si noter të dobishëm kur prodhon rezultatet e dëshiruara, pastaj si institucion të pavarur kur del një shkelje.
Përgjegjësia e tij është politike: të kërkojë publikimin e dokumenteve dhe rivotimin, ose të marrë përsipër heshtjen e shumicës së vet. Pas zbulimit të kontradiktës, moskorrigjimi nuk është më gabim i çastit. Bëhet zgjedhje politike për ta lënë shkeljen në fuqi.
Duhet të shpjegojnë arkitekturën e mangët të procedurës. Taulant Balla duhet të tregojë natyrën dhe autorin e udhëzimit të raportuar për grupin. Sekretariati dhe Genci Gjonçaj duhet të publikojnë gjurmën e plotë. Deputetët socialistë duhet të zgjedhin mes mandatit të tyre kushtetues dhe bindjes së verbër. Edi Rama duhet të zgjedhë mes korrigjimit dhe pronësisë politike mbi shkeljen.
Në një shtet ligjor, emrat dalin nga rregulli. Rregulli nuk shkruhet nga emrat. Deri sa Kuvendi të publikojë bazën juridike ose të përsërisë votimin, shifra 44 do të mbetet prova publike se, më 23 korrik, shumica parlamentare kërkoi nga qytetarët të besonin se 44 është më pak se 43.
