Reforma në Drejtësi, miratuar njëzëri me 140 vota, u perceptua si hap i rëndësishëm drejt përfundimit të tranzicionit. Dhjetë vite më vonë, debati ka lëvizur nga rezultatet konkrete drejt një përplasjeje mes sistemit të drejtësisë dhe pushtetit ekzekutiv, me qendrimin kryesor tek pagat e magjistratëve. Ndërsa magjistratët mbeten kategori e mirëpaguar dhe kërkohet një formulë page që ruan pavarësinë, po vihet në diskutim nëse paga duhet të shoqërohet edhe me matje të performancës dhe me drejtësi të dukshme për qytetarin pas një dekade reformash.
Avokati Sokol Hazizaj vë në dukje se debati ligjvënës ka qenë rreth buxhetit të gjyqësorit, i cili u rrit për shkak të kërkesave për pavarësi; sipas tij, ndryshimet e vitit 2016 ndryshuan situatën. Përplasja e nisur me ndryshimet kushtetuese të 2016 dhe ligjore të 2023 arriti në Gjykatën Kushtetuese. KLGJ dhe KLP argumentojnë se, për shkak të mosveprimeve të legjislativit, kanë vendosur në praktikë vendimin e kushtetueses duke përcaktuar në mënyrë të njëjtë skemën e re të pagave.
Avokati Ylli Manjani ngre pretendimin se nuk është funksionale që gjyqtarët të vendosin vetë pagat dhe se këshillat nuk vendosin buxhetin, por e propozojnë atë. Disciplina diskutohet më shumë se statusi i pagave: çështja kryesore mbetet nëse pagat shoqërohen me përgjegjësi, efikasitet dhe drejtësi në standard europian. Raportet zyrtare tregojnë se objektivat e reformës janë larg arritjes.
Sipas Raportit të Komisionit Europian për Shtetin e së Drejtës 2026, 50% e publikut vlerëson pavarësinë e gjykatave si “të mirë” ose “shumë të mirë”, nga 47% në 2025. Eurobarometri 2026 tregon se 86% e shqiptarëve e shohin korrupsionin si të përhapur; 39% ndihen të prekur personalisht. Vettingu largoi rreth 57% të personelit, por qytetarët raportojnë se nuk kanë marrë drejtësi më të mirë.
Sondazhi “Besimi në Qeverisje 2023” i IDM-së regjistron 33.4% besim te gjykatat dhe 25.5% kënaqje me shërbimin gjyqësor, ndërsa SPAK ka 60.3% besim. Avokatët ngrisin kritika për fokusin e verifikimeve dhe për pamundësinë e transparencës dhe aksesit në drejtësi; sipas avokatit Ervin Karanxha, ekziston një mungesë totale e transparencës. Burimi: Top Channel.
