Kontratat e qirave të nënshkruara nga institucionet shtetërore me privatët paraqesin rreziqe të larta për klientelizma, korrupsion dhe abuzim. Shumë prona shtetërore janë lënë në degradim, duke mos u shfrytëzuar për qëllime zhvillimi. Arianita Brahaj, eksperte ekonomie, thekson se procesi i qirave është i karakterizuar nga mungesa e rregullave dhe konkurrencës, duke favorizuar privatët.
Të dhënat nga transfertat në thesar për periudhën 2019-2025 tregojnë se janë shpenzuar mbi 3.5 miliardë lekë (35 milionë euro) për qira. Nëse këto fonde do të investoheshin në prona të përhershme, do të mund të ndoheshin shumë zyra dhe shkolla. Institucionet, përkundrazi, po nënshkruajnë kontrata me persona të tretë për ambiente zyrash, duke paguar tarifa të larta për privatët dhe duke shmangur ndërtimin e asetesh publike si shkolla dhe çerdhe.
Një rast i veçantë ishte kontrata e Ujësjellësit të Pogradecit, ku një të afërm i kreut të bashkisë nënshkroi një marrëveshje qiraje për 13 vite, me pagesa paraprake për gjithë periudhën. Vendimet e tilla kanë ngritur dyshime, veçanërisht kur çmimi i qirasë ishte shumë më i lartë se çmimet e tregut, madje i tejkalonte vlerën e blerjes së pronës.
Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) zbulon se vlera e qirave të paguara për disa kontrata ishte në shkelje të rregullave, me çmimin e dukshëm më të lartë se tregu. Sipas KLSH, një nga kontratat e analizuar garanton 70 mijë lekë për një sipërfaqe të vogël, që do të kishte qenë shumë më e leverdishme nëse do të ishte investuar për blerje.
Brahaj thekson se qiradhënësit shpesh lidhen me figura politike dhe kriminelë, duke theksuar rrezikun në menaxhimin e pronave publike. Kjo situatë i bën thirrje një hetimi më të thellë për praktikën e qirave dhe implikimet e saj në financat publike.
