Në Shqipëri, 1 maji është festë zyrtare dhe përkon me tubime dhe protesta sindikale në botë. Radio-televizioni investigativ pyet se çfarë bëjnë sindikatat shqiptare për të mbrojtur punëtorët dhe për t’u angazhuar në protesta, greva apo reagime ndaj problemeve si vdekjet në punë, largimet, dhunimet dhe mosdhënia e rrogave. Fatmir Mërkoçi, themelues i Bashkimit të Sindikatave të Pavarura të Shqipërisë, thotë se sindikatat janë “në vdekje klinike”, të kapura nga politika dhe pa frymë sindikalizmi.
Pas viteve ’90 u krijua BSPSH, sot nën drejtimin e Gëzim Kalajt, i cili është rreshtuar me Partinë Demokratike dhe në maj 2013 dekoroi Sali Berishën si “simbol i sindikalizmit”. Mërkoçi vë në dukje se sindikatat duhet të jenë në opozitë me qeverinë. Historia e pronave të sindikatave përmendet si shembull i ndikimeve dhe përfitimeve: ish-Kampi i Punëtorëve në Pogradec është kthyer në biznes me emrin “Kalaja”, pronë e Sindikatës së Minatorëve, dhe së fundmi është regjistruar edhe trualli prej 12.500 m2, me vlerë 131 milionë lekë. Mërkoçi shprehet se pronat janë përdorur për interes personal dhe u janë vendosur emra për bizneset e tyre.
Në vend ekzistojnë dy sindikata kryesore, që deklarohen si e djathta dhe e majta; sipas tekstit, njëra është e lidhur me Partinë Demokratike dhe tjetra me qeverinë e majtë. Konfederata e Sindikatave Shqiptare, me në krye Kol Nikollën, rrjedh nga Bashkimi i Profesioneve para viteve ’90 dhe po ashtu ka trashëguar prona në vend. Fiks Fare thekson se nuk i akuzon drejtpërdrejt për vjedhje, pasi pronat u dhuruan për menaxhim, por denoncon tjetërsime, shitje, qira afatgjata dhe degradim të godinave. Mërkoçi kërkon hetim nga Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe prokuroria, duke thënë se janë bërë kallëzime penale pa diçka të qartë mbi rezultatin e tyre.
Ekipi i emisionit kontaktuar selitë e sindikatave: Hajdar Sinani i KSSH-së tha se më 1 maj do të bëjnë një protestë para kryeministrisë me disa qindra persona; Sami Kariqi i BSPSH-së tha se organizojnë takim më 16 maj. Gëzim Kalaja pranoi përkatësinë politike të BSPSH-së, mohoi pronësinë personale të hotelit në Pogradec por dokumentet e hapura tregojnë rivlerësim dhe regjistrim të asaj pasurie nga Sindikata e Minatorëve në 2025. Të dy përfaqësuesit u shfaqën të nervozuar gjatë bisedave; Fiks Fare i ftoi të përcjellin zërin e punëtorëve që përfaqësojnë.
