Qendra Burimore e Mjedisit në Shqipëri ka skanuar institucionet ligjzbatuese — policinë, prokurorinë dhe gjykatat — për të vlerësuar se si trajtohen krimet mjedisore. Duke studiuar Tiranün, Elbasanin dhe Korçën, raporti dokumenton dështimin e drejtësisë për të ndëshkuar shkeljet, për të siguruar provat shkencore dhe për të pasur protokolle të qarta që përfshijnë inspektoratet mjedisore dhe ekspertët.
Komisariati Dixhital shihet si indikator i ndërgjegjësimit publik: mes viteve 2015 dhe korrik 2022, çdo vit u raportuan me fotografi ose sinjalizime online rreth 500–1,000 raste, por shumë çështje u pezulluan dhe nuk u ndiqën në vazhdim. Shoqëria civile përfshin çështje të ndryshme mjedisore — parqet, bregdetin, lumenjtë, lagunat dhe biodiversitetin — ndërsa ligji i ndryshuar për Zonat e Mbrojtura mbetet i kontestuar. Si mjet për raportim përmendet platforma EJA dhe numri i gjelbër 0800 02929, që ofrojnë mundësi për denoncime dhe akses në legjislacion e raste të trajtuara.
Përfaqësuesja e Delegacionit të BE, Francesca Varlese, nënvizon lidhjet mes krimit mjedisor dhe krimit të organizuar, korrupsionit e pastrimit të parave; raporti evidenton dobësitë dhe propozon zgjidhje praktike. Ajo thotë se krimi mjedisor nuk është ende prioritet i lartë në drejtësinë penale shqiptare, por po rritet ndërgjegjësimi dhe po kërkohet mbështetje e BE-së për forcimin e kapaciteteve të policisë dhe prokurorisë. Referohet edhe një raport i Europolit që krahasoi fitimet nga krimi mjedisor me trafikun e drogës.
Ekspertët të përfshirë në studim shprehin probleme konkrete: Mentor Kikia përmend mbingarkesën e prokurorisë, trajtimin e krimit mjedisor si prioritet të ulët, mungesën e ekspertizës dhe varësinë nga laboratorë privatë që vonojnë hetimet dhe krijojnë konflikt interesi; ai propozon atashimin e ekspertëve pranë prokurorisë dhe profilizimin e prokurorëve për këtë fushë. Vera Vasia nga Policia thotë se çdo vepër dokumentohet dhe dërgohet në prokurori, por prioritetet përcaktohen nga volumi i rasteve. Gert Shella thekson mungesën e çështjeve të gjykuara në raport me rastet e raportuara në media.
Rasti i ndotjes së eksportit të mbetjeve nga Elbasani drejt Tajlandës ilustron problemet: pas bllokimit të 102 kontejnerëve me 2,800 tonë, hetimi u vonua me mbi një vit sepse institucionet vendase nuk kryen ekspertizat; ekspertët italianë konfirmuan përbërje të rrezikshme, dhe hetimi përfundoi me 33 masa sigurie, përfshirë dyshime për pastrim parash.
