Sommarøy, një fshat peshkatarësh në Arktikun norvegjez, u bë i njohur në 2019 kur prezantua si komuniteti që synonte të jetonte “pa kohë”. Lëvizja u lidh me natyrën e jashtëzakonshme lokale: gjatë verës dielli qëndron mbi horizont për javë të tëra, duke fshirë dallimin tipik ndërmjet ditës dhe natës. Në atë kohë, orë u vunë simbolikisht në një urë pranë ishullit dhe një pronar hoteli dorëzoi një peticion në parlamentin norvegjez; iniciativa shpërtheu në mediat ndërkombëtare.
Shtatë vjet më vonë BBC rikthehet në ishull për të verifikuar ngjarjet dhe për të treguar jetesën në një vend ku dielli nuk perëndon për më shumë se dy muaj. Hetimi tregon se e vërteta ishte më e ndërlikuar: shumë banorë u habitën nga vëmendja dhe ideja se ishulli mund të funksiononte pa asnjë referencë kohore duke sollur vështirësi praktike në punë, oraret e dyqaneve, shkolla dhe shërbime turistike. Më vonë u zbulua se pas fushatës qëndronte Innovation Norway, agjencia shtetërore e turizmit dhe biznesit; drejtuesi i saj kërkoi falje publikisht. Orët u hoqën nga ura dhe fushata u braktis, por historia vazhdoi të tërheqë vizitorë.
Sommarøy ka rreth 300 banorë të përhershëm, me rritje të popullsisë në verë kur norvegjezët vijnë në shtëpitë verore. Dielli qëndron mbi horizont përafërsisht nga 18 maja deri më 26 korrik; në dimër ndodh e kundërta, qëndrimi i gjatë i errësirës. Udhëtimi nga Tromsø zgjat rreth një orë e 40 minuta dhe autobusi niset në orën 11:30, si një kujtesë se koha vazhdon të ketë rëndësi praktike.
Vizitorët përshkruajnë përvoja të ndryshme: një turistes polake i pëlqeu mundësia për të fikur celularin dhe për të përjetuar ritmin më të qetë; një tjetër uji në mesnatë përballë diellit të vazhdueshëm. Për vendasit, fushata mbetet një temë e trajtuar me kujdes; siç thotë një punonjës hoteli, “Në verë, ne jetojmë jashtë kohës gjithsesi”, por iniciativa ishte më shumë bisedë sesa plan konkret. BBC-ja shënoi edhe një përvojë personale të gazetarët: alarmi në 03:30 dhe një shëtitje në qetësinë e natës së ndriçuar, përjetim i një euforie të papritur.
Në përfundim, Sommarøy nuk u bë zona e parë pa kohë: orët vazhdojnë të rregullojnë transportin, dyqanet dhe jetën e përditshme, por ishulli ofron mundësinë për të ngadalësuar ritmin dhe për ta përjetuar ditën pa presionin e vazhdueshëm të kohës.
