Bashkimi Europian ka hyrë në një raund negociatash për buxhetin afatgjatë, Kornizën Financiare Shumëvjeçare (MFF) 2028–2034. Debati kryesor përqendrohet te balanca ndërmjet prioriteteve të reja të sigurisë, mbështetjes ekonomike dhe kërkesave për disiplinë fiskale në shtetet anëtare. Komisioni Evropian ka propozuar një paketë prej 1.8 trilionë eurosh, ndërsa Parlamenti Evropian kërkon një paketë më të madhe prej 1.96 trilionë eurosh; diferenca rreth 175 miliardë eurosh pasqyron përplasjen mbi mënyrën e financimit të prioriteteve strategjike të unionit për vitet e ardhshme.
Një nga sektoret që do të përfitojë më shumë sipas draftit aktual është mbrojtja. Rreth 131 miliardë euro parashikohen për mbrojtjen, sigurinë dhe teknologjitë hapësinore, një shifër që përbën rreth pesëfishin e nivelit të parashikuar në buxhetin e kaluar shumëvjeçar. Zyrtarët evropianë lidhin këtë rritje me luftën e Rusisë kundër Ukrainës, si dhe me pasiguri për garancitë afatgjata të sigurisë nga Shtetet e Bashkuara, sipas informacionit të dhënë në tekst.
Një element i veçantë i fokusi është mobiliteti ushtarak — aftësia për të transportuar shpejt trupa dhe pajisje ushtarake brenda territorit evropian. Financimi për infrastrukturën e nevojshme pritet të rritet dhjetëfish, me qëllim përmirësimin e rrugëve, hekurudhave dhe porteve që mund të përdoren edhe për operacione mbrojtëse.
Megjithatë, rritja e shpenzimeve për sigurinë po ngre shqetësime për ulje fondesh në sektorë të tjerë. Sipas formulës së re të shpërndarjes, vende si Çekia, Sllovenia dhe Portugalia priten të marrin më pak fonde nga fondet e kohezionit. Paralelisht, të ashtuquajturat vende “kursimtare” — Gjermania, Holanda, Suedia dhe Austria — kërkojnë një buxhet më të kufizuar dhe kundërshtojnë zgjerimin e borxhit të përbashkët europian.
Negociatat për MFF 2028–2034 pritet të zhvillohen në këtë kornizë tensioni mes nevojave të reja strategjike dhe presionit për mbajtjen e disiplinës fiskale dhe mbrojtjen e fondeve të kohezionit për vendet që mund të preken. Top Channel
