Për dy muaj, narrativa ekonomike rreth luftës së Iranit është përmbledhur në një përfundim: çmimet e naftës dhe gazit janë rritur ndjeshëm, duke përkeqësuar krizën dhe rritur rrezikun e recesionit amerikan. Megjithatë analistët e CNN theksojnë se ekziston një problem themelor: çmimet nuk janë aq të larta sa pritej, duke pasur parasysh shkatërrimin historik të furnizimit global.
Në 2022, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, pritej humbja e rreth 3 milionë fuçive në ditë, që nuk u realizua dhe megjithatë nafta arriti 120 dollarë për fuçi dhe benzina 5 dollarë për galon në SHBA. Sot, pas mbylljes së Ngushticës së Hormuzit nga Irani, rreth 14 milionë fuçi në ditë u hoqën menjëherë nga tregu — ndërprerja më e madhe e furnizimit në histori — por nafta luhatet rreth 110 dollarë për fuçi dhe benzina është 4.39 dollarë për galon. Në fillim analistët parashikonin 150 dollarë e më shumë; Matt Smith i Kpler tha se do të priste çmime mbi 200 dollarë.
Analistët argumentojnë se oferta dhe kërkesa nuk shpjegojnë plotësisht situatën. Tre skenarë kryesorë shpjegojnë pse çmimet nuk kanë shpërthyer më tej. Së pari, prodhimi global është rritur, veçanërisht në SHBA dhe Amerikën Latine, por kjo rritje nuk mjafton për të kompensuar humbjen prej 14 milionë fuçish në ditë. Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara nuk mund të shtojnë shumë eksportet ndërsa Ngushtica mbetet e mbyllur, dhe rafineritë punojnë në kapacitet maksimal, pra nuk mjafton rritja e prodhimit.
Së dyti, ekzistojnë stoqe të mëdha. Para luftës, rreth 580 milionë fuçi nafte të papërpunuara ruheshin në cisterna dhe objekte tokësore sipas JPMorgan. Lëshimi i rezervave strategjike dhe heqja e disa sanksioneve shtuan qindra miliona fuçi në zinxhirin e furnizimit, por këto mbulojnë vetëm rreth 8 milionë fuçi në ditë të hendekut, thotë Natasha Kaneva e JPMorgan.
Së treti, kërkesa ka rënë ndjeshëm — të paktën 4.3 milionë fuçi në ditë sipas JPMorgan, krahasuar me 2.5 milionë në 2009. Disa konsumatorë kufizojnë përdorimin për shkak të kostos, por çmimet nuk shpjegojnë plotësisht rënien. Një shpjegim tjetër është se mungesat e furnizimit po tkurrin kërkesën: në disa rajone karburanti po mbaron, Europa paralajmëron për mungesë të karburantit për avionët, vende aziatike kanë ulur ose mbyllur fabrika për shkak të mungesës së lëndëve të para, dhe konsumi i LPG në Indi ka rënë 13% sipas JPMorgan. Ata nuk mund të kërkojnë produkte që nuk gjenden; kur kërkesa bie, bien edhe çmimet.
