Sfida e mjekësisë në luftën kundër Alzheimerit ka kaluar nga thjesht diagnostikimi në parashikimin e mënyrës së përparimit te individët. Profesor Paolo Maria Rossini, nga IRCCS San Raffaele në Romë, rishikoi zhvillimet e fundit në diagnostikim dhe trajtim, ndërsa pritet një rritje e ndjeshme e numrit të të prekurve në dekadat e ardhshme.
Sipas raportit “Prevalenca e Demencës në Evropë 2025” të Alzheimer Europe, në Itali jetojnë rreth 1.43 milionë persona me demencë, prej të cilëve rreth 946 mijë janë gra dhe 491 mijë burra; rreth gjysma e këtyre rasteve lidhen me Alzheimerin. Me plakjen e popullsisë, parashikohet që deri në vitin 2050 numri të arrijë rreth 2.2 milionë, një rritje mbi 50% krahasuar me sot. Rossini thekson se bota e kërkimit është hyrë në një fazë të re, por paralajmëron kundër krijimit të iluzioneve të rreme.
Biomarkerët në gjak po integrohen gjithnjë e më shumë në praktikën klinike dhe mund të ndihmojnë në identifikimin e ndryshimeve biologjike të lidhura me sëmundjen. Një nga biomarkerët më të studiuar është p-tau217; studimet e publikuara gjatë vitit 2026 kanë treguar rezultate premtuese, duke sugjeruar se ndryshime biologjike mund të zbulohen përpara shfaqjes së simptomave klinike. Marrja e mostër gjaku ofron përparësi ndaj metodave si PET-i apo analiza e lëngut cerebrospinal, pasi është më e thjeshtë, më pak invazive, më pak e kushtueshme dhe mund të përsëritet më lehtë. Megjithatë, një rezultat pozitiv i biomarkerit nuk garanton se një person do të zhvillojë demencë; asnjë biomarker aktual, përfshirë ato të plazmës, nuk parashikon në mënyrë të përsosur kalimin në demencë klinike.
Për të identifikuar ata me rrezik më të lartë të përparimit, është zhvilluar projekti Interceptor, i financuar nga AIFA dhe Ministria e Shëndetësisë dhe i realizuar përmes një rrjeti qendrash kërkimore kombëtare. Studimi integron të dhëna klinike, neuropsikologjike, gjenetike, neurofiziologjike, neuroimazherike dhe biomarkerë për të ndërtuar modele vlerësimi të rrezikut të kalimit nga Dëmtimi i Lehtë Njohës në demencë.
Në trajtim janë shënuar ndryshime të rëndësishme: për herë të parë ekzistojnë terapia që synojnë mekanizma biologjikë të sëmundjes dhe jo vetëm simptomat. Megjithatë, përfitimet klinike të vërejtura deri tani mbeten relativisht të kufizuara, ndaj identifikimi i pacientëve me patologji biologjike dhe ata që mund të përfitojnë nga trajtimi mbetet thelbësor. Kërkimi po fokusohet gjithnjë e më shumë te zbulimi i hershëm dhe parashikimi i ecurisë së sëmundjes për çdo pacient.
