Pronarët e automjeteve që dalin jashtë përdorimit do t’i dorëzojnë pa pagesë për shkatërrim dhe riciklim tek operatorët e autorizuar, sipas një projektvendimi të përgatitur nga Ministria e Mjedisit dhe Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë. Kostot pritet të mbulohen tërësisht ose pjesërisht nga prodhuesit dhe importuesit profesionistë të automjeteve, ndërsa parashikohen raste kur pagesa mund t’i kërkohet vetë pronarit. Projektvendimi synon të vendosë rregulla të reja për dorëzimin, çmontimin, riciklimin dhe çregjistrimin përfundimtar.
Automjetet që nuk mund të përdoren do të pranohen pa kosto për pronarin e fundit edhe kur nuk kanë vlerë tregu. Dy përjashtime lejojnë operatorët të kërkojnë pagesë: kur mungojnë pjesë kryesore si motori ose karroceria, ose kur brenda automjetit janë vendosur mbetje që nuk kanë lidhje me të. Në këto raste, kostot shtesë mund të përballohen nga pronari sipas rregullave të projektvendimit. Për makinat e plota dhe dorëzuara sipas procedurave, parimi mbetet marrja në dorëzim pa pagesë.
Përgjegjësia financiare i ngarkohet prodhuesve dhe importuesve profesionalë që tregtojnë automjete në Shqipëri, të cilët do të mbulojnë të gjitha ose pjesë të konsiderueshme të kostove të trajtimit në fund të jetës. Projektvendimi nuk përcakton tarifë fikse për kompanitë; mënyra e financimit do të mbështetet te legjislacioni për përgjegjësinë e zgjeruar të prodhuesit. Për qytetarët që importojnë për përdorim personal, dokumenti nuk parashikon një pagesë të re vetëm për financimin e sistemit, pa e përjashtuar taksat e tjera të importit ose regjistrimit.
Për çregjistrimin përfundimtar, pronari duhet ta dorëzojë makinën te operatori i autorizuar, i cili lëshon certifikatën e shkatërrimit me një kod serial unik nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit; kjo certifikatë nuk i jep operatorit të drejtën për të kërkuar pagesë shtesë. Për automjetet e braktisura, bashkitë do të bashkëpunojnë me Policinë e Shtetit për identifikim dhe largim, duke verifikuar gjendjen juridike dhe njoftuar pronarin para dorëzimit.
Projektvendimi vendos standarde teknike dhe mjedisore për grumbullimin, çmontimin dhe trajtimin, përfshirë ruajtjen, largimin e vajrave dhe lëngjeve të rrezikshme dhe ndarjen e pjesëve të ripërdorshme. Operatorët ekzistues kanë 18 muaj për t’u përshtatur. Parashikohen objektiva të detyrueshëm: nga 1 janari 2028, të paktën 85% e peshës duhet të ripërdoret ose rikuperohet dhe 80% të ripërdoret ose riciklohet; nga 1 janari 2030, objektivat rriten përkatësisht në 95% dhe 85%. Nisma synon të zëvendësojë rregullat e vitit 2012 dhe të përafrojë legjislacionin me atë të Bashkimit Evropian.
