Pesë muaj më parë emisioni “Exclusive” i Top Channel trajtoi historinë e 17 fëmijëve shqiptarë që qëndrojnë prej vitesh në kampet e Sirisë; disa kanë lindur atje, të tjerë janë marrë nga prindërit për t’u bashkuar me ISIS-in. Mbrëmë u riatdhesuan tre fëmijë dhe dy të rritur, përfshirë Hajrie Taushanin, 79 vjeçe, e cila kishte shkuar në Siri për të kujdesur për dy nipërit e saj, Abdulla dhe Hafsa. Megjithatë, pa llogaritur të rriturit në burgje, në kampet siriane mbeten ende 14 fëmijë shqiptarë.
“Exclusive” nisi me historinë e Jusra Shulit, e sapolindur atëherë, dhe dy të miturave Erma dhe Elona; prindërit e tyre u vranë dhe gjyshërit në Pogradec kërkojnë prej vitesh kthimin e pesë fëmijëve, dy prej të cilëve kanë lindur në Siri. Emisioni u mbyll me rastin e Hajries, ndërsa gazetaria Anila Hoxha theksoi: “Dhe derisa të gjithë fëmijët të kthehen, veç përpjekjeve që përfshijnë çdo mënyrë, një gjyshe tjetër është zhvendosur në Siri. Ajo quhet Hajrie Taushani, nipat e saj quhen Abdulla dhe Hafsa.”
Një tjetër rast i përmendur është ai i Abdiut, i cili la shkollën në Tiranë në moshën 8-vjeçare dhe shkoi me nënën dhe vëllain në Siri. Ai rrëfeu se fëmijët nuk u jepet informacion, ndjekin prindërit dhe kanë parë përplasje mes grupeve. Sipas tij, babai u vra në luftë; nëna u martua përsëri, lindën fëmijë të tjerë, por edhe burri i dytë u vra. Abdiu u shkëput nga nëna rreth moshës 14 vjeçare dhe u dërgua në luftime; më pas përfundoi në burgje dhe u riatdhesua si kosovar. Shteti e vendosi në kampin e Durrësit, ku u nënshtrua programeve të çindoktrinimit; ai rinisi shkollën, mori një zanat dhe përpiqet të integrohet, ndërsa pjesa tjetër e familjes mbetet në kampet siriane.
Në Shqipëri, gratë e riatdhesuara me fëmijë, disa të dënuara me shërbim prove për pjesëmarrje në organizatë terroriste, po i drejtohen gjykatave për njohjen e mëmësisë; gjykata ka urdhëruar marrjen e ADN-së për identifikimin shkencor të prindit. Disa kanë kërkuar shpalljen e vdekur të bashkëshortëve; megjithëse shërbimet e huaja kanë konfirmuar vrasjet, procesi gjyqësor për të njohur dikë të zhdukur e më pas të vdekur pritet të zgjasë vite. Për çindoktrinimin dhe minimizimin e rrezikut përgjegjëse janë SHISH-i dhe Antiterrori. Shqipëria njeh 30 të vrarë në Siri; prova biometrike dhe dokumente nga Gjykata e Posaçme dhe FBI-ja përmenden për shqiptarët e burgosur si anëtarë të ISIS-it. Riatdhesimi i pesë shtetasve hap një faqe të re, por procesi i kthimit për familjet me të dashur ende në kampe dhe burgje vazhdon.
