Gazetari Kreshnik Kuçaj analizoi përgatitjet e Shqipërisë ndaj rrezikut bërthamor dhe masat e marra gjatë Luftës së Ftohtë, duke u ndalur në zhvillimet ndërkombëtare pas eksperimenteve bërthamore të Kinës dhe ndikimin e tyre në rajon. I ftuar në emisionin “Top Story”, ai solli në vëmendje se Shqipëria nisi masa që herët, bashkëkohësisht me reagimet e Evropës, si pasojë e testeve bërthamore që prodhonin rrezatim që arrinte edhe në vendin tonë.
Sipas Kuçajt, dokumentet e periudhave të ’70-’80 tregojnë se në Shqipëri janë regjistruar nivele shumë të larta të radioaktivitetit, si rrjedhojë e këtyre eksperimenteve; në disa raportime thuhet madje se nivelet kanë qenë edhe më të larta se ato të Çernobilit. Këto çështje, theksoi ai, diskutohen edhe nga ekspertët e Institutit të Fizikës Bërthamore, dhe në raportet e asaj kohe përmenden masa të marra për përgatitje ndaj rrezikut bërthamor.
Një nga masat kryesore që mori Shqipëria ishte ngritja e një sistemi monitorimi të ajrit dhe të ujërave për të kontrolluar nivelin e radioaktivitetit. Ky sistem, sipas Kuçajt, ishte i dyfishtë në qëllim: përveç monitorimit të elementeve bërthamorë, ai synonte edhe vëzhgimin e lumenjve dhe liqeneve të vendit, veçanërisht atyre në zonat kufitare, për të ndjekur edhe çështjet e sigurisë kombëtare. Eksperimentet e Kinës që testonin fuqinë e armëve bërthamore krijuan një alarm që kërkonte monitorim të vazhdueshëm, dhe aktiviteti i inspektimeve dhe matjeve u zhvillua në mënyrë të qëndrueshme, sipas gazetarit.
Kuçaj ricaktoi lidhjen midis zhvillimeve ndërkombëtare dhe masave kombëtare, duke paraqitur sistemin e monitorimit si reagim konkret ndaj rrezikut trans-mbarëkombëtar të përhapjes së rrezatimit dhe si mjet për mbrojtjen e sigurisë kombëtare në zonat kufitare. Burim i materialit është diskutimi i tij në “Top Story”.
