Numri i personave që zotërojnë biznese në Shqipëri është rritur ndjeshëm vitet e fundit, por pas shifrave pozitive fshihen problematika serioze lidhur me strukturën dhe ndikimin e këtyre ndërmarrjeve. Sipas Institutit të Statistikave, në vend rezultojnë 127,634 ndërmarrje aktive dhe janë hapur mbi 15,000 biznese të reja. Megjithatë, më shumë se gjysma e këtyre ndërmarrjeve deklarohen pa asnjë të punësuar me pagesë, çka tregon se shumica e bizneseve të reja nuk po krijojnë vende të reja pune.
Raporti evidenton dominimin e mikrobizneseve dhe të vetëpunësimit, si dhe një përhapje të informalitetit ku shumë drejtues zgjedhin të mos deklarojnë punonjësit, duke ulur kostot dhe shmangur pagesën e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore. Sipas ndarjes sektoriale, aktivitetet e shërbimeve dhe transportit mbajnë peshën kryesore të këtij fenomeni. Sektori i “shërbimeve të tjera” ka 67.1% ndërmarrje pa punonjës, ndërsa transporti dhe magazinimi, teknologjia dhe tregtia shfaqin shifra mbi 55% të ndërmarrjeve pa paga përpunuese.
Edhe degët që konsiderohen me rritje të shpejtë, si informacioni dhe komunikacioni, kryesisht operojnë me modele pune individuale. Nga ana tjetër, vetëm 6.3% e ndërmarrjeve aktive kanë 10 ose më shumë të punësuar me pagesë, duke treguar se pjesa dërrmuese e biznesit prodhon pak vende pune me kontrata të rregullta.
Një tjetër problem i theksuar në raport është përqendrimi sektorial: rreth 35% e bizneseve operojnë në tregti, ndërsa industria përpunuese mbetet në nivele shumë më të ulëta. Kjo strukturë tregon një ekonomi që mbështetet më shumë te shitja dhe importi sesa te prodhimi dhe eksporti.
Në tërësi, statistikat pasqyrojnë një ekonomi aktive në numra, por ngrisin pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë, nivelin e formalizimit dhe drejtimin afatgjatë të zhvillimit ekonomik në vend.
