Fundi i historisë dhe njeriu i fundit është një nga veprat më të njohura të Francis Fukuyama-s, botuar në 1992 dhe e lidhur ngushtë me periudhën pas Luftës së Ftohtë. Fukuyama argumentonte se demokracia liberale dhe ekonomia e tregut përfaqësonin formën më të avancuar të organizimit politik, dhe se historia ideologjike kishte hyrë në një fazë përmbyllëse, me pritshmërinë që vendet do të orientoheshin gradualisht drejt këtij modeli. Zgjerimi i Bashkimit Europian dhe globalizimi ekonomik forcuan këtë optimizëm.
Megjithatë, zhvillimet e dekadave të fundit kanë zbuluar një realitet më kompleks: rritja e fuqive autoritare si Kina dhe Rusia, rikthimi i konflikteve gjeopolitike përfshirë luftën në Ukrainë dhe tensionet ndërkombëtare tregojnë se rivaliteti mes modeleve politike nuk është zhdukur. Në vend të një përfundimi të historisë, bota po përjeton një rikonfigurim të vazhdueshëm të fuqisë.
Në veprën The Origins of Political Order, Fukuyama trajton historinë e formimit të shtetit, duke shpjeguar se institucionet politike nuk lindin papritur, por janë rezultat i një procesi të gjatë historik që përfshin ndërtimin e shtetit, zhvillimin e ligjit dhe krijimin e mekanizmave të përgjegjshmërisë. Kjo qasje e paraqet demokracinë si një sistem të brishtë që ka nevojë për institucione të forta për të funksionuar.
Këto ide lidhen me sfidat e demokracive moderne: polarizimin politik, krizën e besimit ndaj institucioneve, rritjen e populizmit dhe ndikimin e mediave sociale. Teknologjia, që shpesh u parë si forcë demokratizuese, ka kontribuar gjithashtu në përhapjen e dezinformimit dhe thellimin e ndarjeve shoqërore. Sot veprat e Fukuyama-s lexohen si analiza mbi dobësitë strukturore të sistemeve politike dhe kushtet që i bëjnë ato të qëndrueshme ose të brishta.
Fukuyama thekson se demokracia nuk varet vetëm nga zgjedhjet apo rritja ekonomike, por edhe nga kultura politike, legjitimiteti institucional dhe ndjenja e përkatësisë së qytetarëve. Teksti përçon një tension midis optimizmit se historia mund të ketë një drejtim drejt lirisë dhe shqetësimit se ky drejtim nuk është i garantuar, duke nxitur reflektim mbi rolin e individit dhe mënyrën se si liria mund të ruhet në kohë ndryshimesh të mëdha. Në një rend ndërkombëtar në tranzicion, mendimi i Fukuyama-s mbetet një mënyrë për të kuptuar pse historia politike vazhdon të jetë e hapur dhe e paparashikueshme.
