Prokuroria Themelore në Prishtinë ka autorizuar Policinë e Kosovës të kryejë hetime pas dyshimeve se një nga termocentralet e Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK) shkaktoi ndotje të ajrit në qytezën e Obiliqit të shtunën. Prokuroria tha se kishte pranuar informacione dhe një video-incizim që tregojnë tym nga oxhaku i KEK-ut në komunën e Obiliqit, dhe kërkoi nga policia të mbledhë të dhëna dhe prova në vendngjarje. Rasti po trajtohet si vepër penale: ndotje, degradim apo shkatërrim i mjedisit.
KEK njoftoi se në termocentralin “Kosova A” nuk po funksiononte përkohësisht teknologjia kyçe për kontrollin e ndotjes së ajrit. Si shkak u përmend një ndërprerje në qarkun elektrik të ndërprerësve të kompresorëve të ajrit me automatizëm. Sipas korporatës, ekipet teknike kanë ndërmarrë veprime për identifikimin e shkakut dhe po zhvillojnë ndërhyrje për sanimin e defektit dhe rikthimin e funksionalitetit të sistemit.
Termocentralet “Kosova A” dhe “Kosova B”, të vendosura në Obiliq — një komunë rreth 10 kilometra nga Prishtina me rreth 18,000 banorë — janë prodhuesit kryesorë të energjisë elektrike në vend dhe punojnë me thëngjill. Njëherësh, ato konsiderohen si ndër shkaktarët kryesorë të ndotjes së ajrit në Kosovë. Problemet me ndotjen e ajrit janë të vazhdueshme, duke bërë që Kosova dhe kryeqyteti shpesh të renditen midis vendeve me nivel të lartë të ndotjes së ajrit në botë.
Termocentrali “Kosova A”, i ndërtuar dekada më parë, ishte parashikuar të mbyllej deri në vitin 2017, por kjo nuk u realizua. Për të adresuar problemet energjetike, qeveria miratoi në mars 2023 Strategjinë për energji 2022–2031, e cila parashikon rinovimin e termocentraleve aktuale dhe synon që 35 për qind e energjisë elektrike të prodhohet nga burime të ripërtërishme brenda dhjetë vjetësh. Kosova gjithashtu ka nënshkruar një marrëveshje për dekarbonizim, me qëllim heqjen graduale të thëngjillit deri në vitin 2050.
Qeveria, që nga viti 2022, ka ndarë subvencione për pajisje të efikacitetit të lartë për ngrohje, por ekspertët kanë vlerësuar se ky vendim krijoi shtresë të ngarkesës mbi rrjetin energjetik. Megjithatë, rreth 90 për qind e energjisë elektrike në vend vazhdon të prodhohet nga dy termocentralet e vjetra të KEK-ut.
