HAITI- Mes përshkallëzimit të mëtejshëm të dhunës së bandave që po shkatërron Haitin, OKB i ka kërkuar komunitetit ndërkombëtar të ndërmarrë veprime për të parandaluar që vendi të rrëshqasë në “kaos të plotë”.
“Ne po i afrohemi një pike pa kthim. Ndërsa dhuna e bandave vazhdon të përhapet në zona të reja të vendit, Haitianët janë gjithnjë e më të cenueshëm dhe gjithnjë e më shumë dyshojnë në aftësinë e shtetit për të përmbushur nevojat e tyre themelore,” tha Maria Isabel Salvador, e dërguara speciale e OKB-së për vendin e Karaibeve, duke iu drejtuar Këshillit të Sigurimit.p
“Pa ndihmë vendimtare, të prekshme dhe të menjëhershme ndërkombëtare, Haiti rrezikon të përballet me kaos total”, vazhdoi ajo, duke iu referuar sulmeve të koordinuara nga bandat për të zgjeruar zonat nën kontrollin e tyre në kryeqytet, Port-au-Prince dhe zona të tjera të vendit që deri më tani kanë mbetur relativisht të padëmtuara.
Në raportin e tij tremujor, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres iu referua “frikës së një kolapsi të afërt të pranisë shtetërore në Port-au-Prince”, kryeqyteti, të cilin bandat tashmë kontrollojnë 85%.
“Republika e Haitit po shkon drejt një vdekjeje të ngadaltë, për shkak të veprimit të kombinuar të bandave të armatosura, trafikantëve të drogës dhe kontrabandistëve të armëve,” theksoi ambasadori i Haitit në OKB Eric Pierre, duke u bërë thirrje bashkëbiseduesve të tij të ndihmojnë vendin të shpëtojë nga bandat që terrorizojnë popullatën.
Haiti, vendi më i varfër në hemisferën perëndimore, është përballur prej vitesh me dhunën e bandave, të akuzuar për vrasje, përdhunime, plaçkitje dhe rrëmbime për shpërblim, një situatë e përkeqësuar nga paqëndrueshmëria politike. Vendi, i sunduar nga autoritetet kalimtare, ka parë një përshkallëzim të mëtejshëm të dhunës që nga mesi i shkurtit. Në shkurt dhe mars, “1,086 njerëz u vranë dhe 383 të tjerë u plagosën”, raportoi Maria Isabel Salvador. Në vitin 2024, mbi 5000 njerëz humbën jetën.
Kjo është përkundër vendosjes në verë të një pjese të Misionit Mbështetës të Sigurisë Shumëkombëshe (MSS), të udhëhequr nga Kenia, për të trajnuar dhe ndihmuar policinë Haitiane, e cila nuk është në gjendje të kontrollojë situatën. Misioni, i cili u vendos me dritën jeshile të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, tani numëron rreth një mijë policë dhe disa personel ushtarak nga gjashtë vende, me fjalë të tjera as gjysmën e personelit që ishte planifikuar (2500 anëtarë).
Duke përshkruar situatën e rëndë humanitare, María Isabel Salvador shprehu shqetësimin nga ana e saj për mungesën e fondeve për operacionet e vetë OKB-së – pa përmendur në mënyrë specifike shkurtimet e vendosura nga qeveria e SHBA. Për arsye sigurie, misioni i OKB-së tashmë është detyruar të zvogëlojë praninë e tij në kryeqytetin Port-au-Prince.
Në këtë sfond, ai i kërkoi Këshillit të Sigurimit të shtojë emra në listën e individëve që i nënshtrohen sanksioneve të OKB-së (shtatë deri më sot) dhe të garantojë respektimin e embargos së armëve. Në një deklaratë të përbashkët, anëtarët e Këshillit të Sigurimit, përfshirë Francën dhe Britaninë, kërkuan sanksione të reja, “të synuara” kundër “autoreve të dhunës seksuale” që përdorin bandat si një mjet “skllavërimi” dhe për të mbjellë “terror”.
Sipas raportit të nënshkruar nga Sekretari i Përgjithshëm Guterres, nga tetori 2024 deri në shkurt 2025, janë regjistruar 379 ankesa të viktimave të dhunës seksuale, nga të cilat 61% kanë pësuar përdhunim në grup (+21% krahasuar me periudhën e mëparshme raportuese) dhe 34% përdhunim.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, megjithatë, shprehu gjithashtu shqetësim për metodat e disa oficerëve të policisë – duke theksuar në veçanti informacionin rreth ekzekutimeve të përmbledhura dhe dëmit kolateral. Në tre muaj, 702 persona kanë humbur jetën gjatë operacioneve kundër bandave të kryera nga policia. Nga këta, 21% ishin civilë të pafajshëm.
