Akademiku Artan Fuga vë në dukje se historia e Shqipërisë është formuar kryesisht nga ngjarje dhe ndikime të jashtme, duke filluar nga lëvizja komuniste në vitet 1939-1941 dhe duke vazhduar deri në periudhën e fundit të Bashkimit Sovjetik me Gorbaçovin në vitin 1990. Sipas tij, shqiptarët shpesh nuk kanë kuptuar plotësisht historinë e tyre dhe ndikimin e faktorëve të jashtëm.
Fuga argumenton se ndryshimet politike në Shqipëri janë reflektim i ndryshimeve më të gjera në arenën ndërkombëtare. Ai thekson se mendimi për identitetin e Shqipërisë si një entitet tërësisht të pavarur është i gabuar, pasi shteti shqiptar gjithmonë ka qenë i ndikuar nga zhvillimet jashtë tij. Kjo ka çuar në një mangësi në fushat si shkencat politike dhe filozofia politike, ku ide të huaja janë aplikuar pa marrë parasysh realitetin shqiptar.
Shembujt e mëposhtëm ilustrojnë këtë pikëpamje: gjatë Luftës së Dytë Botërore, grupet komuniste filluan të vepronin vetëm pas sulmit të Gjermanisë hitleriane ndaj Bashkimit Sovjetik, kur Stalini dha urdhër për rezistencë. Në vitet 1948, tensioni mes Stalinit dhe Titos solli një ndryshim dramatik në politikën shqiptare që po tjetërsohej nga Jugosllavia. Më vonë, në vitin 1960, lidhja e Enver Hoxhës me Mao Tsedungun ishte e mundësuar nga përplasje të tjera në nivel ndërkombëtar.
Duke e përshkruar izolimin e Shqipërisë në vitet ’70 dhe ‘80, Fuga thekson se ndodhi një ndryshim në Kinë që e detyroi Enver Hoxhën të forcojë kontrollin mbi shoqërinë. Ai argumenton se hapja e Shqipërisë në vitin 1990 ishte gjithashtu rezultat i lëkundjeve që ndodhnin jashtë, sidomos me ardhjen e Gorbaçovit.
Fuga përfundon duke theksuar se fatet e pushteteve shqiptare varen tërësisht nga faktorë të jashtëm, dhe një telegram ose vendim nga jashtë mund të ndikojë në politikën shqiptare për dekada. Ai sugjeron se kuptimi i realitetit shqiptar duhet të nisë nga analiza e situatave ndërkombëtare, në vend që të fokusohet vetëm në brendësinë e vendit.
