Qeveria shqiptare po rishikon projektvendimin për çmimet e referencës së ndërtesave për banim, duke përfshirë për herë të parë të gjitha zonat rurale në hartën aktuale. Sipas propozimeve, çmimet për zonat rurale do të mbeten të njëjta me ato që janë në përdorim në qytete, për të siguruar një ndarje të drejtë territoriale.
Aktualisht në fuqi është VKM nr. 132 e miratuar në 2018, e cila përcakton 67 zona me çmime referencë. Me ndryshimet e reja, pritet të shtohen 59 zona të reja, duke e çuar numrin total në 176 zona, ku çmimet për zonat rurale do të përcaktohen në nivele të barabarta me ato urbane, duke eliminuar reduktimet aktuale që arrijnë deri në 35%.
Çmimet për qytetin e Durrësit, për shembull, do të ndahen në 13 zona kadastrale me çmime që variojnë nga 45 mijë deri në 200 mijë lekë për metër katror. Ndërkohë, zona bregdetare e Radhimës paraprakisht do të ketë çmim referencë 90 mijë lekë për metër katror. Për fshatrat e Durrësit, çmimi referencë mbetet 67,500 lekë.
Pas miratimit të çmimeve të reja, pritet një rritje e detyrimeve fiskale për individët dhe bizneset, përfshirë taksën e ndërtesës dhe taksën e ndikimit në infrastrukturë. Kjo do të shkaktojë një rritje të ndjeshme të borxhit për ata që zotërojnë prona. Për shembull, një pronar në Durrës do të shohë detyrimin për taksën e ndërtesës të rritet nga 2,025 lekë në 6,000 lekë në vit.
Taksat do të rriten në përputhje me çmimet e reja referencë, dhe Ministria e Financave parashikon të arkëtojë rreth 2.6 miliardë lekë (27 milionë euro) më shumë nga këto ndryshime. Po ashtu, do të ndodhin ndryshime të ngjashme edhe për zonat e tjera, si Himara, Saranda dhe Vlora, duke sjellë rritje të çmimeve të referencës në 141% për disa zona.
Një element i ri është përfshirja e ishullit të Sazanit në hartën e çmimeve referencë për herë të parë, me një çmim të përcaktuar në 200 mijë lekë për metër katror. Ky ndryshim pritet të ndikojë direkt në rivlerësimin e pasurive të paluajtshme dhe në zbatimin e taksave për individët dhe bizneset. Procesi i rivlerësimit do të bazohet në çmimet e reja të referencës, duke siguruar një jetë më të qartë fiskalisht për të gjithë sektorin e ndërtimit dhe pronës.
