Çmimi Nobel në Kimi për vitin 2025 u ndau tre shkencëtarëve të njohur: Susumu Kitagawa nga Japonia, Richard Robson nga Britania dhe Omar Yaghi, një jordano-amerikan. Komiteti Nobel e njoftoi këtë lajm në një ceremoni në Stokholm, duke theksuar se përpjekjet e këtyre shkencëtarëve kanë hapur mundësi të reja në zgjidhjen e sfidave më të mëdha të kimisë moderne.
Kryetari i Komitetit për Kiminë, Heiner Linke, tha se strukturat metal-organike, të njohura si MOF (Metal-Organic Frameworks), kanë potencial të jashtëzakonshëm për krijimin e materialeve të personalizuara. Ai ilustroi funksionin e këtyre strukturave duke e krahasuar atë me një “hotel” për molekulat, që lejon hyje-dalje pa humbur funksionalitetin. Linke sugjeroi gjithashtu një krahasim me çantën magjike të Hermione Granger nga Harry Potter, duke theksuar se ato mund të mbajnë sasi të mëdha brenda një volumi të vogël.
Sipas komitetit, aplikimet praktike të MOF përfshijnë nxjerrjen e ujit nga ajri i thatë, kapjen e dioksidit të karbonit për të luftuar ndryshimet klimatike, ruajtjen e gazrave toksikë dhe përshpejtimin e reaksioneve kimike në industria. Strukturat janë të ndërtuara nga metale dhe lidhës organikë që krijojnë hapësira të mëdha brenda një materiali të vogël, duke i bërë ato të përshtatshme për magazinimin dhe filtrimin e molekulave.
Laureatët e këtij viti janë një vazhdimësi e fituesve të mëparshëm që kanë bërë zbulime të rëndësishme në fushat e biologjisë dhe teknologjisë. Në vitin e kaluar, çmimi u dha shkencëtarëve që përdorën inteligjencën artificiale për të zgjidhur strukturat e proteinave, ndërsa në 2023 çmimi u ndau për zhvillimin e pikave kuantike, të cilat kanë aplikime në ekranet LED dhe kirurgjinë kundër kancerit.
Çmimi Nobel për Kimi 2025 vjen me një shpërblim prej 11 milionë koronash suedeze, përkatësisht rreth 1 milion dollarë amerikanë. Ceremonia zyrtare e ndarjes së çmimeve do të zhvillohet në muajin dhjetor në Stokholm.
