Përmbledhje mbi përkufizimin e gjinisë sipas ligjit të ri në Shqipëri
Ligji i ri shqiptar, “Për Barazinë Ligjore”, përfshin një definicion të ri të konceptit të “gjinisë”, duke e përkufizuar atë si një rol të ndërtuar social, për herë të parë në historinë shqiptare. Kjo ndryshim ka shkaktuar një debat të gjerë juridik dhe shoqëror, duke ngjallur pyetje në lidhje me origjinën dhe mbështetje të këtij përkufizimi në traditën juridike dhe dokumentet ndërkombëtare.
Historikisht, në legjislacionin shqiptar, “gjinia” është trajtuar si kategori e lidhur ngushtë me seksin biologjik, e cila ka qenë e qartë dhe e pandryshueshme nga koha e themelimit të shtetit shqiptar. Analiza e legjislacionit të kaluar tregon se ky përkufizim i ri nuk ka qenë kurrë pjesë e normave juridike shqiptare, duke e vendosur ligjin në një pozicion të tensionuar me Kushtetutën dhe aktet ndërkombëtare si Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut, ICCPR dhe CEDAW.
Përkufizimi i ri, sipas shumë ekspertëve, paraqet një devijim nga praktikave të zakonshme juridike, duke krijuar pyetje në lidhje me stabilitetin dhe koherencën e sistemit juridik në Shqipëri. Ligji i ri riskon të ndikojë në politikat e mbrojtjes së grave, identitetin civil dhe sistemin e drejtësisë penale, duke e bërë të vështirë për administratën dhe gjykatat të operojnë mbi kategori të vagulla, duke cënuar sigurinë juridike.
Kritikët argumentojnë se ky ndryshim ndihmon në hundrën e ideologjive sociologjike në vend të faktove biologjike dhe se ky transformim mund të rezultojë në një degradim të rendit shoqëror dhe juridik. Duke vënë në dyshim qëllimin e ligjit të ri, ata shprehin se ai rrëzon kategoritë e natyrshme të gjinisë dhe ndihmon në krijimin e pasigurisë juridike.
Përfundimisht, ky debat paralajmëron se kalimi i Shqipërisë në një rend të ri të konceptit të gjinisë është i rrezikshëm dhe ka potencialin për të sjellë pasoja të mëdha për rendin dhe qartësinë juridike. Kjo çështje kërkon shqyrtim të thellë dhe, potencialisht, një intervension nga Gjykata Kushtetuese për të rikthyer rendin në përputhje me realitetin biologjik dhe ligjor.
