Presidenti amerikan Joe Biden ka paralajmëruar se rreziku i një “Armagedoni” bërthamor është në nivelin më të lartë në 60 vjet.
Biden tha se presidenti rus Vladimir Putin “nuk po bënte shaka” kur paralajmëroi se Moska do të përdorte “të gjitha mjetet që ka” për të mbrojtur territorin rus. Putin ka thënë gjithashtu se SHBA-ja krijoi një “precedent” duke përdorur armë bërthamore në Luftën e Dytë Botërore.
Por analistët sugjerojnë se fjalët e Putinit ndoshta duhet të interpretohen si një paralajmërim për vendet e tjera që të mos përshkallëzojnë përfshirjen e tyre në Ukrainë, në vend që të sinjalizojnë ndonjë dëshirë për të përdorur armë bërthamore.
Sa armë bërthamore ka Rusia?
Të gjitha shifrat për armët bërthamore janë vlerësime, por, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë, Rusia ka 5,977 koka bërthamore, pajisjet që shkaktojnë një shpërthim bërthamor, megjithëse kjo përfshin rreth 1,500 që janë të pa përdorshme dhe që do të çmontohen.
Pjesa tjetër janë armë bërthamore më të vogla dhe më pak shkatërruese për përdorim me rreze të shkurtër veprimi në fushat e betejës ose në det.
Por kjo nuk do të thotë se Rusia ka mijëra armë bërthamore me rreze të gjatë gatishmërie.
Ekspertët vlerësojnë se rreth 1500 koka luftarake ruse janë aktualisht “të vendosura”, që do të thotë të vendosura në bazat e raketave dhe bombarduesve ose në nëndetëse në det.
Si krahasohet kjo me vendet e tjera?
Nëntë vende kanë armë bërthamore: Kina, Franca, India, Izraeli, Koreja e Veriut, Pakistani, Rusia, SHBA dhe Britania e Madhe.
Kina, Franca, Rusia, SHBA dhe Britania e Madhe janë gjithashtu midis 191 shteteve të nënshkruara në Traktatin për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT).
Sipas marrëveshjes, ata duhet të reduktojnë stokun e tyre të kokave bërthamore dhe, në teori, janë të përkushtuar për eliminimin e tyre të plotë.
Dhe ka reduktuar numrin e kokave luftarake të ruajtura në ato vende që nga vitet 1970 dhe 80.
India, Izraeli dhe Pakistani nuk u bashkuan kurrë me NPT dhe Koreja e Veriut u largua në 2003.
Izraeli është i vetmi vend nga nëntë që nuk e ka pranuar kurrë zyrtarisht programin e tij bërthamor, por pranohet gjerësisht të ketë koka bërthamore.
Ukraina nuk ka armë bërthamore dhe, pavarësisht akuzave nga presidenti Putin, nuk ka asnjë provë se është përpjekur t’i marrë ato, shkruan BBC.
Sa shkatërruese janë armët bërthamore?
Armët bërthamore janë krijuar për të shkaktuar shkatërrim maksimal.
Shkalla e shkatërrimit varet nga një sërë faktorësh, duke përfshirë:
- madhësia e kokës së luftës
- sa lart mbi tokë shpërthen
- mjedisin lokal
Por edhe koka më e vogël mund të shkaktojë humbje të mëdha jetësh dhe pasoja të qëndrueshme.
Bomba që vrau deri në 146,000 njerëz në Hiroshima, Japoni, gjatë Luftës së Dytë Botërore, ishte 15 kiloton.
Dhe kokat bërthamore sot mund të jenë më shumë se 1000 kiloton.
Pak pritet të mbijetojë në zonën e ndikimit të menjëhershëm të një shpërthimi bërthamor.
Pas një ndezjeje verbuese, ka një top të madh zjarri dhe valë shpërthimi që mund të shkatërrojë ndërtesa dhe struktura për disa kilometra.
Çfarë do të thotë “parandalues bërthamor” dhe a ka funksionuar?
Argumenti për mbajtjen e një numri të madh të armëve bërthamore ka qenë të kesh kapacitet për të shkatërruar plotësisht armikun tënd.
Megjithëse ka pasur shumë teste bërthamore dhe një rritje të vazhdueshme në kompleksitetin e tyre teknik dhe fuqinë shkatërruese, armët bërthamore nuk janë përdorur në një konfrontim të armatosur që nga viti 1945.
Politika ruse gjithashtu pranon armët bërthamore vetëm si një parandalues dhe rendit katër raste për përdorimin e tyre:
- lëshimi i raketave balistike që sulmojnë territorin e Federatës Ruse ose aleatët e saj
- përdorimin e armëve bërthamore ose llojeve të tjera të armëve të shkatërrimit në masë kundër Federatës Ruse ose aleatëve të saj
- një sulm ndaj vendeve kritike qeveritare ose ushtarake të Federatës Ruse që kërcënon aftësinë e saj bërthamore
- agresion kundër Federatës Ruse me përdorimin e armëve konvencionale kur vetë ekzistenca e shtetit është në rrezik.
