Avokati i Popullit ka marrë një rol më aktiv në sistemin e drejtësisë me propozohet të shprehet për çështje të rëndësishme që ndikojnë në të drejtat e palëve në gjyq. Ky propozim është shpërndarë për konsultim publik që nga korriku, duke lejuar gjykatat dhe prokuroritë të marrin parasysh opinione të Avokatit të Popullit si ndihmës në vendimmarrje, por pa detyrim për t’i zbatuar ato. Në rast se opinionet nuk pranohen, këto duhet të arsyetohen.
Propozimi për shtimin e kompetencave të Avokatit të Popullit vjen në një kontekst më të gjerë, ku është duke u kontrolluar ndodhia në qelitë e Bllokut Parlamentar dhe të administratorëve të lartë, si Ilir Meta dhe Erion Veliaj. Drafti i projektligjit parashikon se mendimet e Avokatit të Popullit do të përbëjnë referenca ndihmëse në zbatimin e standardeve më të larta për mbrojtjen e të drejtave. Kjo nismë synon forcimin e roli të Avokatit të Popullit në shqyrtimin e rasteve që ndodhin në sistemin e drejtësisë.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm i draftit është dhënia e kompetencave për të raportuar shkeljet disiplinore nga gjyqtarët dhe prokurorët, të cilat do të referohen pranë Inspektoratit të Lartë të Drejtësisë (ILD). Po ashtu, në rastet e shkeljeve të mundshme nga përfaqësuesit e drejtësisë, çështjet mund të referohen edhe pranë Këshillit të Lartë Gjyqësor dhe Këshillit të Lartë të Prokurorisë.
Ky ndryshim ligjor do të forconte mekanizmat e mbrojtjes së të drejtave të qytetarëve dhe do të kontribuonte në transparencën dhe llogaridhënien brenda institucioneve të drejtësisë. Rritja e kompetencave të Avokatit të Popullit do të sigurojë një mbikëqyrje më të mirë, dhe do të rrisë besimin e publikut në sistemin e drejtësisë. Në këtë kuadër, konsolidimi i rolit të Avokatit të Popullit shërben si një hap pozitiv drejt përmirësimit të standardeve ligjore dhe etike në Shqipëri.
