Menaxhimi i mbetjeve ka rezultuar një nga sfidat kryesore mjedisore për Shqipërinë, duke rrezikuar seriozisht ambientin. Të dhënat tregojnë se lumenjtë, qytetet dhe fshatrat janë të mbushura me mbetje, duke e bërë të qartë se masat për pastrimin e vendit nuk kanë qenë efikase përgjatë tri dekadave të fundit.
Inside Story ka dokumentuar situatën alarmante përmes pamjeve dhe denoncimeve nga ekspertë dhe banorë. Eksperti Klodian Muço thekson se, megjithëse ndodhin nisma për pastrimin e territorit, këto nuk janë të qëndrueshme dhe shpesh janë vetëm aktivitete simbolike. Vend-depozitimet ilegale, shumë prej të cilave ndodhen buzë lumenjve, kanë shkaktuar ndotje të madhe, përfshirë ato në qarkun e Gjirokastrës.
Një raport nga Ministria e Mjedisit në vitin 2018 vuri në dukje se shumë bashki trashëguan rreth 199 vend-depozitime ilegale që akoma vazhdojnë të përdoren. Kristi Bashmilli, ekspert mjedisi, shpjegon se institucionet që duhet të menaxhojnë mbetjet shpesh krijojnë këto vend-depozitime, duke përkeqësuar ndotjen.
Raporti gjithashtu tregon se shpesh miratimi i vendgrumbullimeve nuk kalon në një proces vlerësimi teknik, pasi bashkitë, përballë nevojave emergjente, miratojnë parcela si vend-depozitimi pa dokumentacion të nevojshëm. Problemet me landfilllet sanitare vazhdojnë, ku shumë mbetje nuk plotësojnë standardet e nevojshme.
Kërkesat nga bashkitë sugjerojnë se 44 vendgrumbullime kërkojnë rehabilitim, 62 duhet të mbyllen urgjentisht dhe 93 të largohen, me një kosto totale prej rreth 870 milion lekësh. Megjithatë, situata nuk ka treguar përmirësim edhe pas shtatë vitesh nga miratimi i raportit. Institucionet kanë qëndruar pasive, duke lejuar vazhdimin e paligjshmërisë.
Pamjet e dokumentuara nga Inside Story e ilustrojnë këtë situatë, ku mbetjet janë të pranishme në çdo cep të vendit. Flora Xhemani Baba, ekspert mjedisi, shpreh brengosjen për papastërtitë që përfshijnë edhe zona të frekuentuara.
Ministria e Mjedisit ka njoftuar se ka hartuar 10 studime fizibiliteti për të adresuar vend-depozitimet ilegale. Intervenimet paralajmërohen të përfundojnë deri në vitin 2028, në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian. Sipas Planit Kombëtar Sektorial, Shqipëria është e ndarë në 10 zona menaxhimi, ndërsa ndërtimi i landfillleve rajonale për zonat pa to është në proces.
