Një zonjë mbi 60 vjeçare më kërkoi sot pse nuk e kam anketuar asnjëherë gjatë dy dekadave të fundit, një pyetje që më është bërë shpesh nga të panjohur. Kjo ka sjellë në vëmendje historinë e sondazheve dhe rëndësinë e saktësisë në matjen e opinionit publik.
George Gallup, themeluesi i Institutit Amerikan të Opinionit Publik në vitin 1935, revolucionarizoi këtë fushë duke zhvilluar metoda të sakta për të marrë kampione demografike të votuesve që reflektonin opinionin e popullsisë. Ai refuzoi të kryente sondazhe për të tjerë, siç ishin partitë politike, dhe kjo filozofi vazhdon deri sot.
Një moment zhvillimor ishte sondazhi i vitit 1936, kur Gallup parashikoi saktësisht fitoren e Franklin Roosevelt ndaj Alfred Landon, ndryshe nga The Literary Digest, që dështoi në parashikim. Ky sukses e pozicionoi kompaninë si lider në sondazhe.
Sot, Gallup fokuson sondazhe afatgjata, sepse luhatjet e opinionit të shkaktuara nga ngjarjet e ditës mund të cenojnë saktësinë e sondazheve, të cilat zakonisht zgjasin 2-3 javë. Ndërkohë, teknologjia ka bërë përparime të mëdha, duke sjellë sondazhe instant që realizohen përmes teknikave elektrorike. Personalisht, kam zhvilluar 127 sondazhe në Shqipëri përmes SMS-ve, duke përdorur metodologji të ndryshme.
Megjithatë, e gjithë kjo varet nga Ligji i Numrave të Mëdhenj të Teorisë së Probabilitetit. Më shumë të anketuar do të sjellin rezultate më të sakta. Gallup tregon se me një kampion prej 1100 të anketuarish në SHBA, mund të arrihet një saktësi prej +/-3%. Në Shqipëri, me një popullsi prej 2.35 milionësh, kjo saktësi mund të jetë edhe më e madhe varësisht nga metoda e anketimit.
Edhe pse probabiliteti i anketimit të një banori të rastësishëm në Shqipëri është 0.0005, krahasuar me 0.000003 në SHBA, saktësia në sondazhe mbetet sfiduese. Deri tani, shumë pak sondazhe në 90 vitet e fundit kanë kaluar përtej margjina të gabimit prej +/-3%.
