Në qendër të debatit institucional në Shqipëri qëndron një pyetje e thjeshtë dhe e rëndësishme: kush i dha Vlora Hysenit certifikatën e sigurisë? Hyseni, e cila kishte qenë në strukturat e inteligjencës në Kosovë dhe zëvendësdrejtoreshë e AKI-së, u largua nga posti në qershor 2021 pa sqarim publik. Dy muaj më vonë u emërua këshilltare për çështjet e sigurisë nga kryeministri Edi Rama; në 2023 u propozua dhe u dekretua nga presidenti si drejtuese e SHISH-it. Autorja e tekstit përshkruan këtë kalim si “transferim ndërkufitar të sigurisë” dhe ngre dyshime mbi procesin e verifikimit që duhej të paraprirte një emërimi të tillë.
SPAK-u ka nisur hetime kundër Hysenit për akuza që lidhen me përkrahjen e autorit të krimit dhe zbulimin e akteve ose të dhënave sekrete. Më 22 shtator ajo mori masën e arrestit në shtëpi dhe u pezullua nga detyra, por kur masa u vendos ajo ndodhej në Baku për një forum ndërkombëtar kundër terrorizmit; masa nuk ekzekutua menjëherë dhe më vonë Hyseni u kthye dhe iu dorëzua autoriteteve shqiptare në kufirin Kosovë‑Shqipëri. Ngjarja prodhoi skena ironike: drejtuesja e shërbimit sekret u ndalua gjatë një konference ku do të fliste për bashkëpunimin kundër krimit.
Teksti kërkon shpjegime publike për mënyrën se si një person që ishte larguar pa shpjegim nga drejtimi i inteligjencës së Kosovës arriti të bëhej brenda dy vjetësh këshilltare e kryeministrit e më pas shefe e SHISH-it. Ngrihen pyetje për kontrollin e sigurisë: kush e kontrolloi atë që do të kontrollonte shërbimin sekret? Si ndikojnë këto zhvillime te marrëdhëniet me shërbimet partnere dhe te protokollat e koordinimit, sidomos për një vend anëtar të NATO-s? Eksperti Xhavit Shala vë në dukje se një largim nga detyra përpara veprimeve procedurale do të kishte shmangur pjesërisht goditjen reputacionale.
Autoria dallon dy shtjellime: çështja juridike — çfarë ka bërë Vlora Hyseni — që do të përcaktohet nga gjykata; dhe çështja institucionale — si u emërua ajo — që kërkon përgjigje nga shteti. Nëse certifikata rezulton e rregullt, mbetet pyetja se kush kontrolloi kontrolluesin; nëse jo, problemi institucional është edhe më i rëndë, sepse dështimi përfshin edhe atë që e vlerësoi si të sigurt. Për më tej, hetimi është zgjeruar me materiale të sekuestruara, përfshirë telefonin e Agasit, sipas tekstit.
