Raporti i ekspertit të OKB-së për të drejtat e njeriut dhe kundërterrorizmin, Ben Saul, vlerëson se sulmet e SHBA-së ndaj anijeve të dyshuara për trafik droge në ujërat ndërkombëtare të Karaibeve dhe Oqeanit Paqësor shkelin të drejtën ndërkombëtare dhe “në mënyrë të besueshme mund të përbëjnë krime kundër njerëzimit”. Sipas dokumentit, ushtria amerikane ka goditur 68 anije nga shtatori 2025 deri në gusht 2026, me të paktën 223 viktima.
Administrata amerikane i ka justifikuar operacionet si akte vetëmbrojtjeje kundër “narko-terroristëve”, dhe Presidenti Donald Trump i ka thënë Kongresit se veprimet lidhen me një gjendje konflikti të armatosur me organizata të shpallura terroriste. Eksperti i OKB-së kundërshton këtë arsyetim, duke theksuar se trafikimi i drogës nuk përbën një “sulm të armatosur” në kuptimin juridik që do të lejonte përdorimin e forcës në vetëmbrojtje. Raporti vëren gjithashtu se nuk ka baza faktike të mjaftueshme për të provuar se disa prej organizatave të shpallura “terroriste” nga SHBA-ja, përfshirë Tren de Aragua, vepronin si forca të armatosura në emër të shtetit venezuelian.
Saul thekson se ekzistonin alternativa më pak vdekjeprurëse, si ndalimi dhe kontrolli i anijeve, dhe i referohet deklaratave të Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, se ndërhyrjet detare ishin të mundshme. Raporti argumenton se përdorimi i forcës vdekjeprurëse duhet të jetë masa e fundit dhe vetëm kur ekziston një kërcënim i menjëhershëm për jetën, standard që sipas ekspertit nuk ishte përmbushur.
Dokumenti shkon më tej duke vlerësuar se vrasjet mund të jenë kryer në mënyrë sistematike dhe si pjesë e një politike shtetërore të organizuar, duke prekur një numër të madh viktimash, dhe për këtë arsye mund të plotësojnë kriteret për krim kundër njerëzimit. Saul i bën thirrje SHBA-së të hetojë sulmet, të ndjekë penalisht përgjegjësit politikë dhe ushtarakë dhe të ofrojë dëmshpërblime për familjet e viktimave.
Raporti, botuar dy ditë pas një sulmi amerikan në Detin e Karaibeve ku u vranë katër persona, ngre gjithashtu pikëpyetje për efektivitetin e fushatës: sekuestrimet e kokainës në kufi kanë qëndruar relativisht të qëndrueshme, shumë kokainë hyn përmes anijeve të mëdha të mallrave që rrallë kontrollohen, operacionet nuk adresuan krizën e fentanilit dhe opioideve, dhe eliminimi i personave të nivelit të ulët mund të dëmtojë përpjekjet për të rrëzuar udhëheqësit e rrjeteve kriminale. Deri në mes të vitit 2026, operacionet kishin kushtuar rreth 4.7 miliardë dollarë, fonde që sipas ekspertit mund të përdoren për zbatim ligji, shëndet publik dhe zhvillim.
