Risia e vitit të ri shkollor është leja zyrtare për përdorimin e inteligjencës artificiale (IA) nga mësuesit dhe nxënësit në të gjithë sistemin parauniversitar. Ministria e Arsimit ka përgatitur një udhëzues për përdorimin e mjeteve si CHATGPT, GEMINI dhe FULL FACT, me theksin që IA duhet të mbështesë, e jo të zëvendësojë, aftësitë njerëzore.
Sipas dokumentit të siguruar nga Top Channel, mësuesit mund të përdorin IA për të hartuar materiale mësimore, për të krijuar ushtrime, pyetje, provime dhe për të vlerësuar nxënësit në lëndë të ndryshme—nga gjuha shqipe dhe gjuhët e huaja, te matematika, artet dhe edukimi fizik. IA mund të shfrytëzohet edhe për përkthime dhe korrigjime të gabimeve gjuhësore. Udhëzuesi përfshin shembuj kërkesash për planifikimin e orëve mësimore, me detaje mbi temën, lëndën dhe klasën.
Agjencia e Sigurimit të Cilësisë së Arsimit vlerëson se IA mund të ndihmojë në personalizimin e mësimdhënies: përgatitjen e detyrave me nivele të ndryshme vështirësie, thjeshtimin e shpjegimeve, krijimin e ushtrimeve shtesë për nxënës që kanë nevojë për mbështetje dhe ofrimin e sfidave për nxënësit më të avancuar. Udhëzuesi nxit gjithashtu përdorimin përgjegjës të IA-së nga nxënësit për kërkimin e informacionit, realizimin e projekteve dhe zhvillimin e kreativitetit.
Ndër sfidat kryesore të përmendura janë rreziku i dezinformimit, varësia digjitale, cenimi i privatësisë dhe përdorimi joetik i përmbajtjeve të gjeneruara nga IA. Dokumenti orienton verifikimin e përmbajtjes së gjeneruar, mbrojtjen e të dhënave personale dhe ruajtjen e rolit vendimmarrës nga mësuesi. Për shmangien e plagjiaturës, nxënësve u sugjerohet të përdorin IA për të kuptuar koncepte, për të marrë sugjerime ose për të përmirësuar një draft, por jo për të kopjuar direkt përgjigjet; mësuesi mund t’u kërkojë nxënësve të shpjegojnë procesin e punës, jo vetëm produktin përfundimtar.
Udhëzuesi thekson rëndësinë e anonimizimit të të dhënave kur përdoret IA—heqjen e emrave, inicialeve, fotografive, emrit të shkollës dhe çdo detaji tjetër që mund të identifikojë personin. Ky zhvillim për Shqipërinë bazohet në udhëzimet e UNESCO-s, që shohin IA-n si mundësi për përmirësimin e cilësisë së arsimit, por vetëm me politika të qarta, mësues të trajnuar dhe masa mbrojtëse; mbetet pyetja sa gati janë shkollat shqiptare për ta integruar zyrtarisht IA-në në mësim.
