Rajoni i Himalajeve përballet me një rrezik serioz nga përmbytjet e shkaktuara nga liqenet akullnajore, paralajmëroi Kani Vignaraya, ndihmëssekretare e përgjithshme e OKB-së dhe drejtoreshë rajonale për Azinë e Paqësorin në UNDP, ndërsa ndryshimet klimatike po përshpejtojnë shkrirjen e akullnajave dhe po destabilizojnë terrenin malor. Paralajmërimi erdhi pas përmbytjeve shkatërruese të javës së kaluar në Nepal, të shkaktuara nga shembja e një akullnajeje, ku numri i viktimave raportohet të ketë kaluar 1,000.
Vignaraya tha se rreziku për komunitetet përgjatë lumenjve Himalayanë është në rritje dhe se “Popullsia në rrezik shkon në miliona”, sipas të dhënave të përditësuara të UNDP dhe partnerëve. Ajo paralajmëroi se kërcënohen jo vetëm projektet e prodhimit të energjisë hidroelektrike, por edhe zona të tëra përgjatë brigjeve të lumenjve ku jetojnë miliona njerëz, që mund të bëhen praktikisht të pabanueshme. “Teknologjia nuk mund të evoluojë aq shpejt sa të parandalojë humbjet përgjatë këtyre sistemeve të mëdha lumore, të cilat përballojnë përmbytjet e shkaktuara nga liqenet akullnajore,” tha ajo.
Në vitin 2020 studiuesit identifikuan 47 liqene akullnajore potencialisht të rrezikshme në Nepal, Kinë dhe Indi; ekspertët vlerësojnë se numri real ka ardhur në rritje. Përmbytja e javës së kaluar në Nepal u shkaktua nga shembja e një pjese të akullnajës pranë majës Langtang Lirung, ku masa e akullit dhe dheut rrëshqiti drejt luginës dhe krijoi një valë përmbytjeje që përfshiu lumin Trishuli. Ky fenomen është i ndryshëm nga përmbytjet nga shpërthimi i liqeneve akullnajore (GLOF), të cilat ndodhin kur uji i grumbulluar pas një dige natyrore përmbyt papritur rrjedhën e lumit.
Zyrtarët e OKB-së thonë se të dy llojet e kërcënimeve po rriten, pasi shkrirja e përshpejtuar rrit sasinë e ujit në liqene, destabilizon shpatet dhe shkëmbinjtë dhe ushtron presion më të madh mbi digat natyrore. Studiuesit kanë identifikuar liqene të rrezikshme në zona të gjera të rajonit Hindu Kush-Himalaje. Sipas Vignarayas, asnjë vend në rajon nuk varet kaq shumë nga akullnajat sa Nepali për furnizimin me ujë dhe për ekonominë. “Ne përballemi me disa zgjedhje shumë, shumë të vështira,” tha ajo.
Për miliona njerëz, zhvendosja në zona më të larta mund të mos jetë alternativë ekonomike e qëndrueshme. Infrastrukturat kritike mbeten të ekspozuara: UNDP njofton se përmbytjet e fundit në Nepal shkatërruan 15 hidrocentrale të mëdha që ishin ende në ndërtim dhe dëmtuan impiante në funksion. Vignaraya tha se rrjetet e energjisë dhe hidrocentralet mund të bëhen më rezistente me teknologji dhe masa mbrojtëse, por paralajmëroi se ngjarje ekstreme si vala e baltës dhe akullit e shkaktuar nga katastrofa e javës së kaluar “Nuk ka asnjë strukturë që do të mund ta kishte ndaluar atë.”
