Zgjerimi i Bashkimit Europian po hyn në një fazë vendimtare: Shqipëria dhe Mali i Zi janë afër anëtarësimit, ndërsa Ukraina dhe Moldavia po përparojnë në proces, raporton Euronews. Brukseli po përgatit reforma thelbësore në funksionimin e Unionit për t’u përshtatur me një BE më të madhe dhe më komplekse. Sipas burimeve, gjatë gjashtë muajve të fundit janë mbyllur më shumë kapituj negociues sesa gjatë dekadës së fundit, çka tregon një hov të pazakontë të procesit. Islanda po shqyrton rifillimin e negociatave përmes një referendumi të hapur deri më 29 gusht.
Brukseli përdor perspektivën e anëtarësimit si një instrument të politikës së jashtme për të konsoliduar ndikimin në fqinjësi, forcuar garancitë e sigurisë dhe ankoruar stabilitetin në një klimë të paqëndrueshme gjeopolitike. Megjithatë, përparimi ngre pyetje mbi mënyrën se si do të funksionojë Unioni me më shumë shtete anëtare, përfshirë shqetësimet për ekuilibrin gjeografik pas zgjerimit të madh të vitit 2004. Shqipëria dhe Mali i Zi, për shkak të peshës së kufizuar demografike dhe ekonomike, nuk pritet të ndryshojnë dukshëm këtë ekuilibër, por pozicioni i Serbisë mbetet një çështje përçarëse mes shteteve anëtare. “Miqtë e Ballkanit Perëndimor” kanë vënë në dukje se parimi i meritës nuk po zbatohet njësoj për të gjithë kandidatët.
Rritet presioni për hapjen e kapitujve të rinj për Ukrainën dhe Moldavinë deri në fund të vitit, dhe debati për ruajtjen e ekuilibrit gjeografik mund ta lidhë përparimin e Ukrainës me atë të Serbisë. Ukraina paraqet një çështje të jashtëzakonshme dhe komplekse: një formë anëtarësimi ose garanci sigurie do të duhej të ishte pjesë e çdo marrëveshjeje të ardhshme të paqes me Rusinë. Pesha e saj në ekonomi, territor, popullsi dhe kapacitete ushtarake do të kërkonte rishikim të mënyrës së funksionimit të BE-së.
Në 2023, presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen njoftoi një rishikim të politikave të zgjerimit dhe një plan për një BE me 30+ shtete; Komisioni pritet të publikojë planin më 30 shtator. Propozimet përfshijnë garanci më të forta demokratike për anëtarët e rinj, integrim gradual me përfitime para anëtarësimit të plotë, heqjen e unanimitetit në disa fusha, dhe një Komision më të vogël dhe fleksibël—ndryshime që ndeshin kundërshtime, sidomos nga vendet e vogla. Skenari i ratifikimit mbetet i rrezikuar nga ndryshimet politike në vende si Franca e Holanda. Mali i Zi pritet të shërbejë si rast prove; siç paralajmëroi Florian Bieber, nëse Mali i Zi dështon, kjo mund të prishë seriozisht të gjithë procesin dhe BE-ja duhet të ketë një plan emergjence.
