Jo gjithçka që qarkullon në ekonomi kalon nga bankat: shqiptarët vazhdojnë të mbajnë pjesë të konsiderueshme të parave jashtë sistemit bankar, në portofol, shtëpi ose arkë, duke bërë që paraja cash të mbetet forma kryesore e pagesave. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të qershorit 2026 stoku i parasë jashtë bankave arriti 505.7 miliardë lekë, ose rreth 5.4 miliardë euro. Krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë, kur ishte 441.9 miliardë lekë, vlera është rritur me 14.4% (rreth 683 milionë euro).
Rritja është edhe më e dukshme gjatë këtij viti: nga 481.2 miliardë lekë në janar, stoku u rrit lehtë në shkurt dhe mars, ndërsa mori ritëm më të shpejtë në prill e maj. Vetëm në qershor u shtuan rreth 11.8 miliardë lekë krahasuar me majin, duke çuar totalin mbi 505 miliardë lekë — niveli më i lartë i regjistruar deri tani. Në një periudhë më të gjatë, paraja jashtë bankave është rritur me 27.9% krahasuar me dy vite më parë, dhe me rreth 30% krahasuar me qershorin e vitit 2023.
Kjo tendencë tregon se, pavarësisht zhvillimit të pagesave elektronike dhe rritjes së përdorimit të kartave bankare, preferenca për pagesat me para në dorë mbetet e fortë. Ekspertët vlerësojnë se përdorimi i lartë i cash-it krijon hapësira për ekonominë informale dhe e bën më të vështirë gjurmimin e transaksioneve dhe luftën kundër pastrimit të parave.
Për të frenuar këtë fenomen, gjatë këtij viti janë vënë në fuqi kufizime të reja për pagesat cash: qytetarët nuk mund të kryejnë blerje mbi 5,000 euro me para në dorë, ndërsa për bizneset kufiri është ulur në 1,000 euro. Gjithashtu, strukturat akomoduese, institucionet publike dhe sektori i transportit janë të detyruara të ofrojnë edhe pagesa me kartë. Megjithatë, shifrat tregojnë se ndryshimi i zakoneve të konsumatorëve mbetet një proces i ngadaltë.
